De circulaire economie biedt Vlaanderen uitdagingen en opportuniteiten. Vlaanderen voert al dertig jaar een ambitieus afval- en materialenbeleid en behoort tot de wereldtop in circulaire economie. In 2016 kreeg de OVAM (Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij) nog de Circular Economy Award op het jaarlijkse World Economic Forum. Afvalverwerking is in onze regio een volwaardige industrietak. Alleen al de verwerking van de tien grootste afvalstromen is goed voor ruim 21.000 jobs en 16,6 miljoen euro omzet. Toch is er nog veel meer mogelijk.

Program manager Sustainable Materials
+32 14 33 59 72

Waar liggen de circulaire opportuniteiten in Vlaanderen?

We zijn in Vlaanderen al sterk in de recyclage van non-ferro materialen. Wat kan nog beter? We moeten werk maken van betere inzamelcircuits, en de industriële activiteit daarrond versterken.

Recycling hub voor metalen

Om die transitie te ondersteunen werkt VITO aan projecten rond afvalkarakterisering en recuperatie van kostbare metalen uit afval- en reststromen.

Characterise-to-Sort

De‘Characterise-to-Sort’-technologie van VITO gebruikt bg artificiële intelligentie om de fysische en chemische eigenschappen, de samenstelling en de waarde van complexe materiaalstromen te bepalen. Binnen het Charamba-project wordt gewerkt aan de opschaling van deze technologie.

Kostbare metalen duurzaam terug winnen

Heel wat kostbare metalen gaan verloren als afval of als restproduct van industriële en mijnbouwactiviteiten.VITO zoekt oplossingen om kostbare metalen duurzaam terug te winnen en ter beschikking te stellen aan de industrie in onderzoeksprojecten zoals Tarantula, Platirus en Nemo.  

Van fossiele naar hernieuwbare grondstoffen voor de chemie

Er gebeurt al veel rond de omschakeling van petrochemische naar hernieuwbare basisgrondstoffen zoals biomassa of afgevangen CO2. Dé grote uitdaging zijn de  plastics: een interessant en licht verpakkingsmateriaal dat voedselverliezen tegen gaat. Maar de productie gebeurt met fossiele grondstoffen en tonnen plastics worden verbrand in plaats van gerecycleerd.  Hoe stappen we over naar een kringloop van plastics? We recycleren plastics tot basisgrondstoffen van plastics en hoogwaardige chemicaliën, ook wel bekend als chemische recyclage

CAPTURE

VITO werkt rond het circulair gebruik van CO2, plastics en water binnen het onderzoeksplatform CAPTURE.

Biorizon

VITO onderzoekt hoe de chemische industrie haar grondstoffen op een duurzame manier kan winnen uit hernieuwbare bio-based bronnen binnen het shared research centre Biorizon.

Circulair bouwen

In een circulaire bouweconomie gebruiken we gebouwen, producten en materialen efficiënt en effectief, met als doel om economische, sociale en ecologische meerwaarde te creëren. Dit doen we door rekening te houden met de bestaande erfenis en de toekomstige opportuniteiten die ons bouwpatrimonium bieden:

  • ​Door bestaande gebouwen selectief te slopen en te ontmantelen willen we zo veel mogelijk waardevolle bouwmaterialen en -producten recupereren en ze voorbereiden voor recyclage en hergebruik. Dit noemen we urban mining.
  • Door gebouwen zo te ontwerpen en te (ver)bouwen dat ze de veranderende noden en wensen van gebruikers en de  samenleving ondersteunen, blijven deze gebouwen, componenten en bouwmaterialen waaruit ze gemaakt zijn , langer bruikbaar. Dit noemen we veranderingsgericht (ver)bouwen. Als veranderingsgerichte gebouwen gemakkelijk ontmanteld kunnen worden , laten ze ook meer mogelijkheden voor urban-mining-activiteiten in een nabije en verre toekomst toe.

In Vlaanderen hebben we hier nog een weg af te leggen. Daarom zet VITO maximaal in op:

  • Identificeren van systemische knelpunten en het ontwikkelen van pasklare en hanteerbare kennis om de transitie naar een circulaire bouweconomie te versnellen.
  • Begeleiden van lokale, regionale, federale en Europese overheden in het ontwikkelen van beleidsinstrumenten en concrete maatregelen.
  • Ontwikkelen van geavanceerde sorteer- en productietechnologieën om uit reststromen en bouw- en sloopafval hoogwaardige materialen te vervaardigen.
  • Ondersteunen van bedrijven in hun verkenning van circulaire businessmodellen en de ontwikkeling van instrumenten die de uitrol van deze businessmodellen kunnen vergemakkelijken.
  • Ondersteunen van bedrijven en overheden in het evalueren van circulaire bouwconcepten, op het vlak van circulaire kwaliteiten, milieuprestaties en financiële kosten over de levenscyclus van gebouwen en bouwproducten.

Ontdek alles over circulair bouwen

Circulair water

De laatste jaren kwam de watervoorziening in Vlaanderen zwaar onder druk te staan, door een combinatie van een groeiende bevolking, stijgende consumptie en de toenemende verharding. Door de klimaatverandering krijgen we bovendien steeds vaker met wateroverlast én droogte te maken. Om naar een robuuster watersysteem te kunnen evolueren is het belangrijk om in te zetten op circulair waterbeheer: water zo lang en hoogwaardig mogelijk inzetten in dezelfde kringloop waardoor de vraag naar water afneemt. VITO helpt ondernemingen om circulaire principes te vertalen naar concrete opportuniteiten in hun bedrijfsvoering. Dat kan bijvoorbeeld door afvalwater te hergebruiken, door water te delen met andere bedrijven via slimme netwerken. Zo maken we bijvoorbeeld deel uit van B-watersmart. Dat zijn living labs verspreid over heel Europa waar het hergebruik van (afval)water getest wordt. VEG-i-TEC focust dan weer op wateronderzoek op maat van de aardappelen, groenten- en fruitsector. Bedrijven kunnen een beroep doen op het onderzoekscentrum om hun processen duurzamer en circulair te maken.

De voedingshal met demonstratie van de proceslijn voor slaverwerking.​​​​ ©UGent​
Veg-i-tec foto

Zoek je diepgaandere analyses, indicatoren en rapporten?

Check de website van Steunpunt Circulaire Economie.