De impact van onze textielconsumptie
Textielconsumptie in Europa heeft gemiddeld de op vier na grootste impact op het milieu en het klimaat, na consumptie van voedsel, huisvesting, mobiliteit en recreatie. In 2022 veroorzaakte de textielconsumptie de op drie na hoogste druk op water, het op vier na hoogste gebruik van land en grondstoffen, en de op vijf na hoogste broeikasgasemissies.
Een gemiddelde Europeaan consumeert jaarlijks 19 kg textiel (kledij, schoenen en huishoudtextiel, in 2022). Wat komt daarbij kijken?
- 12000 liter water
- 523 kg grondstoffen
- 323 m² land
- Koolstofvoetafdruk van 355 kg CO2-equivalent
- Uitstoot van microplastics (tijdens het wassen) en chemicaliën (tijdens productie)
Diezelfde gemiddelde Europeaan produceert jaarlijks 16 kg textielafval, goed voor 6,94 miljoen ton per jaar in Europa. Daarvan wordt naar schatting slechts een derde selectief ingezameld, de rest belandt bij het restafval en wordt gestort of verbrand. Van wat er ingezameld wordt, wordt in Vlaanderen:
- 30% hergebruikt (waarvan het merendeel buiten Europa)
- 55% gerecycleerd (gedowncycled tot isolatie, vulling, vodden)
- 15% komt bij het afval terecht en wordt meestal verbrand
Meer cijfers zijn terug te vinden in de ‘textielmodule’ van het ‘Circularity Metrics Lab’ van het Europees Milieuagentschap.
Naar een duurzame en circulaire textielsector
Er is nog een hele weg af te leggen voor we kunnen spreken van een circulaire textielsector in Europa. VITO onderzoekt hoe de Europese textielindustrie kan evolueren naar meer circulariteit en duurzaamheid.
Op basis van reeds geleverd onderzoek is duidelijk wat de belangrijkste zaken zijn waarop de textielsector moet inzetten om de negatieve effecten van textielproductie en -consumptie te verminderen:
- Circulaire businessmodellen die erop gericht zijn om textielproducten en -vezels zo lang mogelijk hoogwaardig in gebruik te houden.
- Circulair ontwerp van textielproducten dat langer gebruik en hergebruik van textielproducten mogelijk maakt, waardoor de levenscyclus van textiel wordt verlengd.
- Duurzame vezelkeuzes houden rekening met waarvoor het textielproduct gebruikt zal worden, wat de milieu-impact van de productie, het gebruik en de afvalfase is en de recycleerbaarheid.
- Verbeterde inzameling, accurate sortering en ontmanteling van textielafval, om gericht te kunnen inzetten op meer hoogwaardig hergebruik en het gesorteerde materiaal af te kunnen stemmen op de noden van de recyclageprocessen.
- Hoogwaardig hergebruik waarbij textielproducten niet worden weggegooid maar een tweede leven krijgen als tweedehands product of verwerkt worden in gelijkwaardige textielproducten.
- Hoogwaardige recyclage waardoor textielvezels opnieuw kunnen worden gebruikt om een gelijkwaardig product te maken.
Onderzoeksrapporten
Meer informatie over de impact van de textielsector en haar transitie naar meer duurzaamheid en circulariteit vind je in volgende onderzoeksrapporten waaraan VITO heeft bijgedragen:
- Textiles and the environment in a circular economy (2019)
- Plastic in textiles: potentials for circularity and reduced environmental and climate impacts (2020)
- Study on the technical, regulatory, economic and environmental effectiveness of textile fibres recycling (2021)
- Textiles and the environment: The role of design in Europe's circular economy (2022)
- Microplastic pollution from textile consumption in Europe (2022)
- LCA-based assessment of the management of European used textiles (2023)
- EU exports of used textiles in Europe’s circular economy (2023)
- The role of bio-based textile fibres in a circular and sustainable textiles system (2023)
- Volumes and destruction of returned and unsold textiles in Europe (2024)
- Textile waste management in Europe's circular economy (2024)
- Textiles and the environment –The role of digital technologies in Europe’s circular economy (2025)
- Measuring Europe’s textiles circularity – through the lenses of the EEA Circularity Metrics Lab (2025)
Breng de volledige impact van kleding in kaart met de True Cost Calculator
VITO en Flanders DC ontwikkelden binnen het SCIRT-project de True Cost Calculator. Deze zelfevaluatietool, gratis toegankelijk op truecostcalculator.eu, stelt je als modeprofessional in staat de ecologische en sociale impact van kleding over de hele levenscyclus eenvoudig in kaart te brengen, te vergelijken en te minimaliseren door duurzame ontwerpkeuzes te maken.
Een van de belangrijkste kenmerken van de True Cost Calculator is de integratie van financiële, milieu- en sociale dimensies, waarbij de maatschappelijke impacts die samenhangen met de productie, het onderhoud en de afdanking van kleding in intuïtieve, monetaire waarden (euro’s) worden uitgedrukt.
SCIRT: een circulair modeproject
SCIRT ontwikkelt oplossingen om systeeminnovatie richting een meer circulair modesysteem te ondersteunen en de kloof tussen vraag en aanbod te overbruggen. VITO en de andere SCIRT-projectpartners werken aan het neerhalen van de huidige barrières (technologische, economische, sociaal-economische en qua regelgeving) voor het recycleren van textiel om een duurzame circulaire mode-economie tot stand te brengen.
Om de vraagkant van het vraagstuk aan te pakken, zal SCIRT een compleet textiel-tot-textielrecyclagesysteem demonstreren voor afgedankte kleding, ook bekend als post-consumenttextiel. Hierbij worden belanghebbenden uit de volledige waardeketen betrokken.
Hergebruik van vezels
Het demonstratieproject richt zich op het hergebruik van zowel natuurlijke als synthetische vezels, en vezelmengsels. Met de steun van technische partners en onderzoeksinstellingen zullen kledingmerken Decathlon, Petit Bateau, Bel & Bo, HNST en Xandres zes verschillende representatieve kledingtypes ontwikkelen, in een prototype gieten en produceren met gerecycleerde post-consumentvezels. De collecties omvatten formele en vrijetijdskleding, sportkleding, ondergoed en uniformen. Bij deze inspanningen zal SCIRT voorrang geven aan kwaliteit en kostenefficiëntie om het vertrouwen van de markt te garanderen en de brede toepassing van gerecycleerde post-consumentvezels aan te moedigen.
Ondersteunende beleidsmaatregelen en -instrumenten
Vanuit een niet-technologisch perspectief zal SCIRT ondersteunende beleidsmaatregelen en -instrumenten ontwikkelen om de overgang naar een circulair systeem voor kleding te vergemakkelijken. Dit omvat een kader voor een eco-gemoduleerd uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV)-systeem en een zgn. True Cost Model voor het kwantificeren van de circulariteit en het transparanter maken van de waardeketen.
Er zal ook extra aandacht worden besteed aan het perspectief van de consumenten. Daarvoor zullen Citizen Labs worden opgezet waarbij consumenten worden betrokken op verschillende Europese locaties, evenals een breder online platform om burgers gedurende het hele project te betrekken. Hiermee zullen de onderzoekers nagaan wat de perceptie, motivatie en emoties zijn die het gedrag van de consumenten bepalen met betrekking tot de aankoop, het gebruik en het verwijderen van textiel.
Zelf aan de slag met circulair textiel?
Wil je een duidelijk zicht krijgen op de milieu-impact en op de hot spots in de levenscyclus van jouw producten of processen? Wil je beter kunnen begrijpen wat circulaire businessmodellen zijn en wat ze kunnen betekenen voor jouw onderneming? Wil je advies rondom het gebruik van duurzame materialen of circulair ontwerp? Neem nu contact op met Tom.
