Lokale Blue Deals: gebiedsgerichte aanpak voor waterzekerheid en waterkwaliteit

Blue Deal als kader voor actie

De oproep kadert binnen de Blue Deal 2025-2029, het Vlaamse programma om Vlaanderen beter te wapenen tegen droogte, overstromingen en uitdagingen rond waterkwaliteit. Met de Lokale Blue Deals wordt ingezet op samenwerking tussen lokale besturen, landbouwers, natuurorganisaties, waterbeheerders en andere partners om deze doelstellingen op het terrein te realiseren.

Structurele druk op waterkwaliteit en waterbeschikbaarheid

Het Vlaamse watersysteem staat onder druk door een combinatie van droogte, overstromingsrisico’s en onvoldoende waterkwaliteit. De Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) legt doelstellingen op tegen 2027, maar die deadline zullen we niet halen. Daarom wordt gewerkt met gefaseerde doelstellingen in stappen van zes jaar (SGBP 4), met tussendoelen per stroomgebied, die midden 2026 worden verwacht.

Geïntegreerd ambitiekader per afstroomgebied

Gebiedscoalities werken een actieplan uit voor hun afstroomgebied en realiseren een breed scala aan doelstellingen:

• Waterdoelen
• Watergebonden koppeldoelen (zoals natuurherstel, duurzame landbouw, bodemzorg en koolstofopslag)
• Niet-watergebonden koppelkansen (zoals recreatie, mobiliteit, erfgoed en hittestress)

De prioriteit ligt bij vier waterdoelen:

1. Waterzekerheid (sponsdoelen)
   Verhogen van het waterbergend vermogen via:
   - Infiltratie (m³/jaar)
   - De-drainage of peilgestuurde drainage (m³/jaar)
   - Bijkomende buffercapaciteit (m³)
   Deze doelen worden gebiedsspecifiek bepaald op schaal van A1-afstroomgebieden, rekening houdend met topografie en bodemsamenstelling. 
2. Waterkwaliteit
   Realisatie van de KRW-doelen via gefaseerde stappen. Tussendoelen worden bepaald per stroomgebied. 
3. Sedimentaanvoer
   Richtwaarde van 0,3 ton/ha/jaar sedimentaanvoer naar waterlopen op lange termijn. 
4. Nutriënten
   Verminderen van nitraat- en fosforuitspoeling:
   - Oppervlaktewater: < 18 mg nitraat/l tegen 2027
   - Grondwater: daling van 6 mg nitraat/l t.o.v. 2021
   - Jaarlijkse verbetering van 0,75 mg nitraat/l in probleemzones

Twee types coalities met aangepaste ondersteuning

De oproep onderscheidt twee instapniveaus:

Koplopers

• Looptijd: 8 jaar
• Intensieve samenwerking met Vlaamse overheid
• Procesondersteuning tot €100.000/jaar

Kandidaat-koplopers

• Looptijd: 4 jaar
• Ondersteuning bij opmaak en uitvoering actieplan
• Procesondersteuning tot €50.000/jaar

Middelen voor kleinschalige ingrepen

Naast procesondersteuning voorziet het programma middelen voor investeringen (reglement in opmaak). De focus ligt op kleinschalige maatregelen zoals:

• Waterophoudende maatregelen in landbouwgebied
• Wadi’s en lokale herinrichtingsprojecten
• Kleine bufferbekkens
• Verondieping van grachten en waterlopen
• Kleinschalige vernattingsprojecten

Cofinanciering is verplicht; er wordt een minimale cofinanciering verwacht vanuit de coalitie van:

20% voor investeringen en ontwerpstudies
50% voor studies en monitoring
40% voor grondverwerving

Van versnippering naar geïntegreerd waterbeheer

Met de Lokale Blue Deals verschuift Vlaanderen naar een gebiedsgerichte en geïntegreerde aanpak. Door samenwerking tussen sectoren en actoren ontstaat meer samenhang, efficiënter gebruik van middelen en een grotere impact op waterzekerheid en waterkwaliteit.

Dien je dossier in tegen de zomer

Gebiedscoalities kunnen hun dossier indienen tot 3 juli 2026. De geselecteerde projecten worden bekendgemaakt in het najaar van 2026.

Sluit aan bij een gebiedscoalitie en werk mee aan een robuust en klimaatrobuust watersysteem. Alle informatie kan je hier vinden.