Water

Nieuw Vlaams drinkwaterplan trekt landbouw en industrie mee in bad

De Vlaamse Regering keurde op 4 mei 2026 het Strategisch Plan Waterbevoorrading Openbare Drinkwatervoorziening 2026 tot 2032 goed. Samen met het nieuwe Besluit van de Vlaamse Regering (BVR) Bescherming drinkwaterproductie en de conceptnota bedrijfsafvalwater legt dat plan de basis voor een strenger Vlaams kader om drinkwaterbronnen beter te beschermen. Voor bedrijven, land- en tuinbouw en terreinbeheerders springt vooral één lijn in het oog: Vlaanderen wil sneller kunnen ingrijpen wanneer stoffen een risico vormen voor oppervlaktewater dat gebruikt wordt voor drinkwaterproductie.
Drinkwater kraan
Nieuwsbericht Dirk Halet 8 mei 2026

Puntvervuiling, pesticiden en opkomende stoffen blijven risico's

Voor land- en tuinbouw ligt de focus op het beperken van verontreiniging door gewasbeschermingsmiddelen.

Volgens het strategisch plan is vandaag nog altijd meer dan 50% van de verontreiniging van oppervlaktewater door gewasbeschermingsmiddelen gelinkt aan puntvervuiling. Daarom komen er strengere regels voor het vullen en spoelen van spuittoestellen, tot en met een verbod op vullen en spoelen van spuitmachines op het veld en op verharde terreinen die afwateren naar oppervlaktewater of riolering.

Daarnaast schuift Vlaanderen een uitfaseringsstrategie naar voren voor een eerste set probleemstoffen:

  • metaldehyde
  • bentazon
  • chlormequat chloride
  • clopyralid
  • moederstoffen van 1.2.4-triazool
  • PFAS-houdende pesticiden

Waar een kosteneffectief alternatief bestaat, wordt het gebruik van de stof vanaf 2028 uitgefaseerd. Dat gebeurt stapsgewijs:

  • vanaf 2028 in oppervlaktewaterwingebieden
  • vanaf 2030 in alle drinkwaterwingebieden
  • vanaf 2032 in heel Vlaanderen

Voor toepassingen die geen kosteneffectief alternatief hebben, worden vanaf 2028 bufferzones ingesteld van 5 meter langs waterlopen in de oppervlaktewaterwingebieden waar de stof een probleem vormt.

Voor PFAS-houdende pesticiden mikt Vlaanderen op een volledige uitfasering tegen 2036.

Extra maatregelen mogelijk voor oppervlaktewaterwingebieden

Het Besluit Bescherming drinkwaterproductie geeft minister Brouns de mogelijkheid om aanvullende gebiedsgerichte maatregelen op te leggen in onttrekkingsgebieden van oppervlaktewater voor drinkwaterproductie.

Daarbij zijn er twee niveaus.

Preventieve beschermingsmaatregelen

Wanneer risicoanalyses aantonen dat pesticiden of andere producten een bedreiging vormen voor oppervlaktewater dat gebruikt wordt voor drinkwaterproductie, kan de minister bijkomende maatregelen opleggen.

Dat kan gaan om:

  • Driftreductiemaatregelen in een bufferzone van maximaal 5 meter
  • Gebruiksbeperkingen tot zelfs verbod in een bufferzone tot maximaal 5 meter
  • Verbod op de teelt van bepaalde gewassen binnen de bufferzone, met uitzondering van buffergewassen
  • Registratie- en meldingsplicht

Verstrengde maatregelen bij effectieve problemen met drinkwaterkwaliteit

Wanneer een afwijking op de drinkwaterkwaliteitsnorm nodig is en er een link is met pesticiden of andere producten, worden automatisch strengere maatregelen geactiveerd.

Minstens een verbod binnen een bufferstrook van 5 meter langs waterlopen en een registratie- en meldingsplicht worden dan verplicht opgelegd, in afwachting van bijkomende gerichte maatregelen.

Het besluit bepaalt ook dat maatregelen proportioneel moeten zijn en gepaard kunnen gaan met ondersteuning voor getroffen bedrijven. Denk aan vergoedingen voor gederfde inkomsten of extra kosten, professioneel advies rond alternatieve producten of teelten en steun voor reconversie naar landbouwpraktijken met minder impact op waterkwaliteit.

Die ondersteuning geldt niet voor de automatische minimummaatregelen bij een afwijking van de drinkwaterkwaliteitsnorm.

Industrie: nieuw kader voor bedrijfsafvalwater in drinkwaterwingebieden

Voor industrie wil Vlaanderen een juridisch kader creëren waarbij lozingsvoorwaarden sterker gekoppeld worden aan de bescherming van drinkwaterbronnen.

Dat spoor wordt uitgewerkt via de conceptnota Lozing bedrijfsafvalwater in drinkwaterwingebieden, als basis voor een toekomstige wijziging van VLAREM.

Volgens de Vlaamse overheid schiet het huidige vergunningenkader tekort voor gevaarlijke stoffen waarvoor nog geen officieel indelingscriterium (= milieukwaliteitsnorm) bestaat. De beoordeling gebeurt vandaag vooral op basis van gekende en gereguleerde stoffen, terwijl bedrijven ook andere stoffen kunnen gebruiken die mogelijk een risico vormen voor drinkwaterproductie.

Is een lozing aanvaardbaar?

Bedrijven in onttrekkingsgebieden van oppervlaktewater voor drinkwaterproductie zullen moeten inventariseren welke stoffen in hun effluent voorkomen. De aanleiding? Door verfijndere analysetechnieken worden ook zeer lage concentraties zichtbaar, vaak nog voor er officiële indelingscriteria bestaan. Stoffen die boven de bepalingsgrens of rapportagegrens worden gemeten, moeten worden gerapporteerd aan de Vlaamse overheid. 

Prioritaire gebieden voor het thema industrie

Prioritaire gebieden voor het thema industrie © Strategisch Plan Waterbevoorrading


Blijft de concentratie onder het indelingscriterium of de milieurichtwaarde*, dan wordt de stof in principe als niet problematisch beschouwd. Ligt de concentratie erboven, dan moet vergunningsvoorwaarden herbekeken worden.

* Milieurichtwaarde is een nieuwe veiligheidswaarde ter bescherming van drinkwater of mens en milieu bij een puntlozing of een diffuse lozing. Die waarde geldt voor stoffen die (nog) niet moeten voldoen aan een milieukwaliteitsnorm volgens de Europese Kaderrichtlijn Water.

Wanneer voor een stof nog geen milieurichtwaarde bestaat, starten VMM, VITO en de drinkwaterbedrijven een traject op om nieuwe richtwaarden en een gevalideerde meetmethode vast te leggen. Zodra die meetmethode officieel beschikbaar is, krijgen bedrijven 18 maanden de tijd om hun vergunning aan te passen wanneer de concentratie boven deze milieurichtwaarde ligt.

Voor bedrijven buiten drinkwaterwingebied blijft de aanpak voorlopig beperkter. Daar komen geen uitgebreide inventarisatie en rapporteringsplichten, maar de opgemaakte milieurichtwaarden zullen wel geïntegreerd worden in het vergunningenkader. 

PFAS-fonds en bijkomende zuivering

Het Strategisch Plan Waterbevoorrading 2026 tot 2032 bevat ook strategieën van de drinkwaterbedrijven om PFAS-verontreiniging in drinkwater verder terug te dringen.

Naast investeringen in bijkomende zuivering zetten drinkwaterbedrijven in op procesoptimalisatie, zoals:

  • optimalisatie van flotatie en filtratie
  • aangepaste menging en coagulatie
  • verfijning van doseringen van hulpstoffen
  • verdere ontwikkeling van actieve-koolfiltratie en harsfiltratie
  • innovatieve technieken
  • bijkomende monitoring

Die inzichten zijn relevant voor de drinkwatersector, maar ook voor bedrijven die met gelijkaardige uitdagingen rond waterzuivering worden geconfronteerd.

Omdat deze aanpak kosten met zich meebrengt, voorziet het strategisch plan ook in de oprichting van een PFAS-fonds. Via dat fonds zouden private partijen en sectoren die bijdragen aan PFAS-verontreiniging mee instaan voor de financiering van bijkomende zuiveringskosten en de bescherming van drinkwaterbronnen.

Daarvoor werd een intergewestelijke studie opgestart. De Vlaamse overheid pleit ervoor om het fonds uiterlijk tegen 2029 operationeel te maken.

Gevolgen voor vergunningen, productgebruik en bedrijfsvoering

De rode draad is helder: Vlaanderen wil sneller en gebiedsspecifiek ingrijpen, sterker sturen op bronmaatregelen en probleemstoffen geleidelijk uitfaseren voor drinkwaternormen effectief overschreden worden.

Voor land- en tuinbouw, industrie en andere bedrijven betekent dit dat drinkwaterbescherming de komende jaren sterker zal doorwegen in:

  • vergunningenbeleid
  • productgebruik
  • lozingsvoorwaarden
  • monitoring en rapportering
  • dagelijkse bedrijfsvoering

Vanuit VITO Kennispunt Water blijven we bedrijven ondersteunen bij het ontwikkelen, innoveren en implementeren van oplossingen. We focussen dan ook op de ketenaanpak van polluenten. Nood aan advies? Ons team waterexperten staat voor je klaar.

Meer weten?

Lees de beleidsdocumenten en verken wat deze evolutie betekent voor jouw bedrijf of sector.

Contactpersoon