Van blackouts tot Mars: VITO buigt zich over de grootste vragen van morgen op de Love Tomorrow Summit

Voor het vijfde jaar op rij was VITO founding partner van de Love Tomorrow Summit. Duizenden innovators, ondernemers, onderzoekers, bedrijfsleiders en changemakers verzamelden op de site van Tomorrowland in Boom voor een dag vol nieuwe inzichten, gedurfde vragen en oplossingen voor de grootste uitdagingen van morgen. 

Het VITO-programma bracht deeptech-ondernemerschap, wetenschappelijke expertise en jong onderzoekstalent samen. Veelbelovende startups pitchten hun oplossingen, onderzoekers maakten complexe uitdagingen toegankelijk, bedrijfsleiders gingen in gesprek over de positie van Europa in een veranderende wereld en een nieuwe generatie wetenschappers liet zien welke grote vragen ze met hun onderzoek willen beantwoorden. Samen toonden ze hoe wetenschappelijke, technologische, economische en menselijke intelligentie bijdragen aan een duurzamere en veerkrachtigere toekomst.

Het leven van een water chopper door Michiel Maertens  

Michiel Maertens nodigde het publiek uit om water eens vanop een andere hoogte te bekijken. Als kind droomde hij ervan piloot te worden. Later raakte hij gefascineerd door kaarten en de verborgen systemen achter rivieren, steden en landschappen. Vanuit dat ‘water chopper’-perspectief liet hij zien waarom Vlaanderen zijn watersysteem moet herdenken. Dat systeem was erop gericht om regenwater zo snel mogelijk af te voeren. Maar nattere winters, drogere zomers en een toenemende druk op onze watervoorziening vragen vandaag net het tegenovergestelde: water vasthouden, opslaan, hergebruiken en slimmer sturen. 

Drie voorbeelden maakten het onzichtbare tastbaar: 

• realtime sensoren die opvolgen hoe zout via het Albertkanaal landinwaarts trekt; 

• monitoring en modellering die ons meer inzicht geven in hoe resten van pesticiden zich door regionale watersystemen verspreiden en bijdragen aan de bescherming van drinkwaterbronnen in West-Vlaanderen; 

• en samenwerking met Pidpa en Sibelco om landschappen beter water te laten bufferen voor droge periodes. 

Zijn boodschap ging verder dan technologie alleen. Water is één verbonden systeem waarin elke keuze gevolgen heeft voor andere gebruikers en andere plaatsen. Betere data helpen ons om vooruit te kijken en onze keuzes beter op elkaar af te stemmen. Maar de toekomst van water hangt uiteindelijk af van hoe slim en eerlijk we met deze gedeelde hulpbron omgaan.

Corporate sustainability: de begrafenis? door Emma Pals  

Emma Pals hield een begrafenis voor corporate sustainability zoals we die tot nu toe kenden: een aanpak die te vaak draaide om morele druk, compliance en symbolische initiatieven, en te weinig aansloot bij de realiteit van het bedrijfsleven. Nu budgetten onder druk staan en operationele prioriteiten zwaarder doorwegen, verliest die vorm van duurzaamheid aan relevantie. Maar duurzaamheid zelf sterft niet. Ze wordt opnieuw geboren. 

Aan de hand van persoonlijke verhalen en voorbeelden uit het bedrijfsleven deelde Emma drie lessen voor die transitie. Ten eerste: kies voor effectief idealisme. Zoek niet naar de theoretisch perfecte oplossing, maar naar oplossingen die bedrijven op grote schaal kunnen toepassen. Ten tweede: vervang morele argumenten door economische logica op lange termijn. Energie-instabiliteit, grondstoffenschaarste, klimaatrisico’s en kwetsbare toeleveringsketens maken duurzaamheid essentieel voor kostencompetitiviteit, veerkracht en continuïteit. Ten derde: kijk verder dan het verkleinen van de footprint van een organisatie en versterk ook haar handprint: de positieve impact die ze creëert met producten, technologieën, diensten en innovatie. 

Emma riep duurzaamheidsprofessionals op om te evolueren van activist naar strateeg, zonder hun idealen los te laten. Duurzaamheid mag niet langer naast de bedrijfsstrategie staan. Ze moet mee bedrijven vormgeven die succesvol zijn juist omdat ze duurzaam zijn. Wanneer het duurzame model ook economisch het slimste model wordt, kan het opschalen, politieke en budgettaire cycli doorstaan en wordt het onmogelijk om duurzaamheid dood te verklaren.

Zal AI de volgende blackout voorkomen of veroorzaken? door Brida Mbuwir  

Brida Mbuwir groeide op in Kameroen en ondervond er zelf welke impact blackouts hebben op gezondheidszorg, onderwijs, werk en het dagelijkse leven. Die ervaring wakkerde haar interesse in elektrotechniek aan en bracht haar uiteindelijk bij slimme elektriciteitsnetten en artificiële intelligentie. Ze legde uit hoe AI de vraag naar energie en de productie van hernieuwbare energie kan voorspellen, instabiliteit op het net kan detecteren en het laden van elektrische voertuigen slim kan aansturen. 

Pleevi, een spin-off van VITO en EnergyVille, past dat principe vandaag al toe. Het platform plant laadsessies op de werkplek op basis van onder meer zonne-energie, netcapaciteit en vertrektijden. Zo kunnen voertuigen efficiënter laden en wordt tegelijk de druk op het elektriciteitsnet beperkt. 

Maar AI verbruikt zelf ook veel energie. De datacenters, servers en koelsystemen achter AI verbruiken enorme hoeveelheden elektriciteit, terwijl ook transport, verwarming en industrie steeds verder elektrificeren. Brida waarschuwde daarom zowel voor blind optimisme als voor angst. AI is niet automatisch duurzaam, maar vormt evenmin per definitie een bedreiging. De impact hangt af van hoe efficiënt AI wordt ontwikkeld, welke energie we ervoor gebruiken, hoe we de technologie reguleren en hoe verantwoordelijk we ermee omgaan. De echte vraag is dus niet wat AI met ons zal doen, maar welke energietoekomst we met AI willen bouwen.

Jonge onderzoekers, grote vragen 

De Young Research Ambassadors van VITO lieten zien hoe nieuwsgierigheid kan uitgroeien tot een visie en hoe die visie vervolgens echte impact kan creëren. VITO’s Young Advisory Board opende de avondshow op de Freedom Stage met een krachtige showcase van hun vragen, ideeën en ambitie voor een betere toekomst.

Na een introductie door Ilke Geleyn deelden vier jonge onderzoekers elk de grote vraag die ze met hun onderzoek willen beantwoorden. Samen boden ze een blik op een nieuwe generatie wetenschappelijk denken.

Wat bepaalt onze gezondheid? door Elisabeth Honinx 

Elisabeth Honinx nodigde het publiek uit om verder te kijken dan het menselijk lichaam om te begrijpen wat onze gezondheid bepaalt. De lucht die we inademen, de plaatsen waar we wonen en werken, onze levensstijl en de mensen rondom ons: ze spelen allemaal een rol. Bij VITO brengt Elisabeth gezondheids-, milieu-, leefstijl- en sociale data samen om een vollediger beeld te krijgen van wat mensen helpt om gezond te blijven. Door afzonderlijke datasets met elkaar te verbinden, worden verbanden zichtbaar die anders verborgen blijven. Zo onstaan bruikbare inzichten die bijdragen aan preventie, burgers helpen om beter geïnformeerde keuzes te maken en onderzoekers, zorgprofessionals en beleidsmakers ondersteunen bij het creëren van gezondere en duurzamere leefomgevingen.

Wat is de meest duurzame beslissing? door Francesca Vanoverberghe 

Toen Francesca Vanoverberghe haar eigen keuken renoveerde, ondervond ze hoe uitdagend circulair bouwen in de praktijk kan zijn. Materialen hergebruiken klinkt eenvoudig, maar het vraagt om de juiste match tussen aanbod, kwaliteit, timing en behoefte. Bovendien betekent circulair niet automatisch duurzaam. Hergebruik is niet altijd de optie met de laagste milieu-impact. Bij VITO meet Francesca de milieuvoetafdruk van materialen en ontwikkelt ze tools, kaders en beleid die beter onderbouwde keuzes mogelijk maken. Haar boodschap was helder: in plaats van gebouwen en steden te beschouwen als het afval van morgen, moeten we ze zien als materiaalbanken vol toekomstige waarde.

Wat kan het oude Rome ons leren over de steden van morgen? door Juan Alvarez 

Juan Alvarez zocht inspiratie voor de toekomst van duurzaam bouwen in het oude Rome. Met het Pantheon als voorbeeld legde hij uit hoe de Romeinen beton maakten dat uitzonderlijk lang meegaat door slim gebruik te maken van lokaal beschikbare vulkanische as. Volgens Juan kan de bouwsector vandaag diezelfde vindingrijkheid aan de dag leggen door lokale grondstoffen, die vaak over het hoofd worden gezien, om te vormen tot duurzame bouwmaterialen. Bij VITO krijgt die filosofie al concreet vorm in het EARTH-gebouw, dat werd opgetrokken met koolstofnegatieve bakstenen uit reststromen van de staalindustrie. Zijn boodschap was duidelijk: de iconische gebouwen van morgen combineren slimme engineering met duurzame materiaalkeuzes.

Hoe kunnen mensen leven op Mars? door Paulina Govea Alvarez 

Paulina Govea Alvarez stelde Mars voor als de ultieme duurzaamheidsuitdaging: een plek zonder lucht om te ademen, toegankelijk water of bestaande infrastructuur. Bij VITO ontwikkelt ze elektrochemische technologieën die met lokale grondstoffen energie kunnen opwekken, zuurstof kunnen produceren en brandstoffen kunnen maken. Zo legt haar onderzoek de basis voor een duurzame menselijke aanwezigheid buiten de aarde. Maar de echte meervaarde van haar onderzoek ligt op aarde. De radicale efficiëntie die nodig is om op Mars te overleven, kan ons helpen om ook op aarde slimmer om te gaan met onze beperkte grondstoffen. En de uitdagingen van morgen kunnen we alleen oplossen wanneer verschillende disciplines, ideeën en mensen samenkomen.

Hoe zetten we onderzoek om in impact? door Ilke Geleyn 

Ilke Geleyn bracht de verschillende verhalen samen rond één centrale gedachte: de grootste uitdagingen van morgen kunnen we alleen oplossen door mensen, ideeën en expertise met elkaar te verbinden. Ze benadrukte de rol van VITO in het vertalen van wetenschappelijke excellentie naar concrete impact, onder meer door deeptech-startups te ondersteunen via het VITO4STARTERS-programma. De sessie eindigde met de bekendmaking van de winnaar van de VITO4STARTERS-pitchcompetitie en liet zo zien hoe VITO een nieuwe generatie innovators helpt om baanbrekende ideeën om te zetten in oplossingen voor de samenleving.

Wetenschap, technologie en mensen 

Op de verschillende podia van Love Tomorrow bracht VITO telkens dezelfde boodschap: complexe uitdagingen worden beheersbaar wanneer we verborgen verbanden zichtbaar maken. Of het nu ging over grondwater, elektriciteitsnetten, bedrijfsstrategie, materiaalstromen, onze gezondheid of ruimtevaart: telkens brachten de sprekers data en technologie samen met aandacht voor de mensen en systemen erachter. 

De summit bood geen pasklaar antwoord voor de toekomst. Wel werd duidelijk hoe vooruitgang er in de praktijk uitziet: betere vragen stellen, disciplines samenbrengen, nieuwe oplossingen testen en ervoor zorgen dat ze hun weg vinden naar de samenleving. Zo zet VITO wetenschappelijke kennis om in tastbare impact. En zo bouwen de gedurfde ideeën van vandaag aan een duurzamere en veerkrachtigere toekomst.