Vlaams-Nederlandse kennisdag rond wetlands of draslanden

Natuurgebaseerde waterzuiveringssystemen winnen snel aan belang, maar hoe ga je om met hun beperkte fosfaatverwijdering? Steeds vaker worden ze slim gecombineerd met fosfaat-adsorptiefilters, zoals ijzerzandfilters. Tijdens deze sessie overlopen we de verschillende beschikbare adsorptiematerialen, concrete ontwerpregels en het noodzakelijke onderhoud van deze systemen.

We bekijken ook twee inspirerende praktijkcases: Kraenepoel, momenteel in ontwerpfase, en de Groote Meer, een systeem dat al meerdere jaren in werking is.

Trekkers:

• Diederik Rousseau (Universiteit Gent)
• Mireille Martens (HZ University of Applied Sciences)
• Filip Lauryssen (Sweco)

Publieke middelen zijn ontoereikend om lokale en Europese doelstellingen op het terrein te verwezenlijken. Door samen te werken met bedrijven die investeren in specifieke ecosysteemdiensten van wetlands – denk hierbij aan waterberging en –zuivering en koolstofopslag – kunnen we win-wins realiseren.

Dit is een van de speerpunten van het Wetlandplan van Natuurpunt. Met de steun van bedrijfspartners herstellen we wetlandgebieden in heel Vlaanderen. We tonen hoe deze projecten ontwikkeld worden en hoe ze wetlandherstel helpen opschalen.

Trekker:

• Lander Wantens (Natuurpunt)

Waar moet je rekening mee houden qua onderhoud en beheer wanneer je aan de slag gaat met natuurlijke wetlands? Wat zijn de valkuilen? Waar valt er winst te boeken? Hoe garandeer je de blijvende werking van je wetland? Welk onderhoud is essentieel?

Grachtenstelsels zijn de haarvaten van ons watersysteem maar staan tegenwoordig quasi elke zomer droog. Desondanks worden ze nog steeds intensief beheerd in functie van een snelle waterafvoer. De ecosysteemdiensten die ze leveren zijn momenteel dan ook zeer beperkt. Een aangepast onderhoud en beheer kan de waterretentie en de biodiversiteit sterk verbeteren waardoor bijgevolg ook het zelfzuiverend vermogen weer wordt aangezwengeld.

Verondiepen, minder intens opschonen of opstuwen zijn alternatieven die stillaan weer ingang vinden maar vereisen een mentaliteitswijziging bij de beheerders én aannemers. De potenties zijn evenwel zeer hoog en kunnen een echte win-win vormen voor landbouw en natuur.

Trekkers:

• Jeroen Van Wichelen (INBO)
• Wolter van der Kooij (Aeres hogeschool Dronten)

In dichtbevolkte regio’s zoals Vlaanderen en Nederland is ruimte schaars. Voeg daar ons industriële verleden aan toe, en je krijgt een landschap waar bodem- en waterverontreiniging vaak een rem zetten op ontwikkeling. Maar wat als die vervuiling niet alleen een probleem is, maar ook een kans?

Ontdek hoe we vervuilde gronden transformeren tot wetlands die natuurdoelen, waterberging én (water)bodemsanering combineren. Aan de hand van inspirerende praktijkvoorbeelden tonen we hoe slimme oplossingen obstakels ombuigen naar win-wins voor mens en milieu. Daarnaast gaan we in op de aandachtspunten rond bodemverontreiniging bij de aanleg van wetlands en hoe hiermee rekening wordt gehouden in ontwerp en uitvoering.

Trekkers:

• Froukje Kuijk (OVAM)
• Nanne Hoekstra (Deltares)

Wetlands zijn waterrijke gebieden waar planten een belangrijke factor spelen in het zelfzuiverende vermogen van de waterlopen. Dergelijke moerassen en rivieroevers kwamen vroeger van nature op veel plaatsen voor maar zijn omwille van gewijzigd landgebruik geleidelijk aan verdwenen. Treatment wetlands met een beperkte oppervlakte kun je niet overal herintroduceren, want ze moeten in een waterrijke vallei aangelegd worden en aangepast zijn aan bijvoorbeeld het type polluenten. 

De werkgroep achter deze infosessie wil een gebiedsdekkende potentieelkaart opstellen waar treatment wetlands nuttig en efficiënt kunnen zijn om de waterkwaliteit naar een hoger niveau te brengen. We doen dit door meerdere databronnen te combineren vanuit verschillende invalshoeken. In deze sessie gaan we graag met jou op zoek naar welke databronnen geschikt zijn en hoe zo'n potentieelkaart er in de praktijk kan uitzien.

Trekker:

• Maarten Goegebeur (VMM)

Water en bodem zijn sturend voor de locatiebepaling van wetlands. Wetlands zijn op hun beurt dan weer een essentieel puzzelstuk voor voldoende water van de juiste kwaliteit voor landbouw, industrie en natuur. De huidige waterkwaliteit is vaak ontoereikend voor natuurlijke systemen, waardoor nieuwe ontwikkelingen vaak niet mogelijk zijn. Tegelijkertijd zorgen klimaatverandering en droogte ook voor uitdagingen voor ieder van bovenstaande aspecten. 

De onderlinge samenhang tussen die aspecten vraagt om een integrale benadering van wetlands. Wat is de waardering van wetlands vanuit verschillende perspectieven? Welke uitdagingen en kansen biedt de Vlaams-Nederlandse grens? Hoe kunnen de verschillende perspectieven bijdragen aan het herstel van natuurlijke systemen en/of de aanleg van treatment wetlands? Aan de hand van deze vragen gaan we in deze op Aquatuur gebaseerde workshop aan de slag met de potentie van (treatment) wetlands.

Tafeltrekkers:

• Jean-Marie Buijs (HZ University of Applied Sciences)
• Stef Bleyenberg (HZ University of Applied Sciences)