VITO lanceert SAIL: een lab voor agentische AI gebaseerd op de fysieke realiteit

De meeste AI-systemen worden getraind op basis van internetgegevens. Die bevatten ruis, zijn ongestructureerd en missen de link met de fysieke realiteit. SAIL pakt deze fundamentele beperking van de huidige AI aan door agentische AI met gevalideerde wetenschappelijke gegevens uit milieumonitoring, materiaalkunde en industriële systemen te combineren. Daarmee creëren we AI die kan redeneren en handelen binnen de operationele logica van de fysieke wereld.

“De uitdaging is niet om grotere modellen te bouwen”, aldus Shane Ó Seasnáin, directeur Digitalisering en AI bij VITO. “Het gaat erom systemen te bouwen die zijn gebaseerd op de reële fysieke wereld waarbij we rekening houden met de aard van de bodem, atmosferische dynamica, materiaaleigenschappen en infrastructurele beperkingen. Dat is waar VITO zich al decennialang mee bezighoudt: meten en modelleren.”

Drie technische pijlers

SAIL is een grensverleggend laboratorium dat zich richt op drie kerngebieden

• Agentic AI, gericht op multi-agent systemen die autonoom kunnen redeneren, handelen en coördineren met behulp van open standaarden.
• Context Ingeneering, het strategisch ontwerpen en beheren van informatie die aan AI-systemen wordt gegeven.
• Scientific Machine Learning, het ontwikkelen van fysica-geïnformeerde modellen en digital twins die simulatie combineren met datagestuurde benaderingen.

Het lab zal architecturale patronen en herbruikbare softwarecomponenten, domeinspecifieke benchmarks, evaluatiekaders voor contextgerelateerde AI en energiebewuste benaderingen produceren die aansluiten bij de principes van duurzame AI. Samen leveren deze pijlers praktische tools en kaders aan klanten en partners in Vlaanderen en Europa. Het zorg ervoor dat innovatie in de industrie versneld kan ingevoerd worden, de overheid AI sneller en efficiënter kan inzetten voor effectievere openbare diensten en kmo's een realistisch traject krijgen om AI in hun werking op te nemen.
 

Agentische toegang tot aardobservatie

Het eerste project van SAIL breidt de openEO API uit. Dat is een door ESA ondersteunde open-source interface voor federatieve verwerking van aardobservatiegegevens, met agentische mogelijkheden. VITO levert nu al een belangrijke bijdrage aan het openEO-ecosysteem en voert grootschalige implementaties uit op het Copernicus Data Space Ecosystem en de Terrascope-platforms. Gebruikers hoeven niet langer uit te zoeken welke gegevens er zijn en hoe ze moeten worden verwerkt, want AI-agenten zullen analytische verzoeken op vraag interpreteren en autonoom verwerkingsworkflows samenstellen op basis van beschikbare tools en datasets.

“Als we over aardobservatiegegevens en tijdreeksen beschikken, dan kunnen we ons baseren op objectieve monitoring van de veranderingen op onze planeet. Die vormen een solide basis voor het modelleren van de toekomst. Op de dag van vandaag gebeurt het omzetten van deze gegevens in bruikbare kennis, inzichten en voorspellingen nog grotendeels door hoogopgeleide mensen. Door een agentlaag toe te voegen aan de Europese referentie-implementaties van de openEO API wordt de drempel voor het gebruik van deze enorme hoeveelheden gegevens verlaagd, waardoor de impact en integratiemogelijkheden in toekomstige bedrijfsprocessen ten volle kunnen worden benut," zegt Dennis Clarijs, hoofd Remote Sensing Services VITO.

“SAIL zet zich in voor open source-ontwikkeling en Europese technische soevereiniteit door herbruikbare AI-tools te creëren die producten van VITO met elkaar verbinden en zo bijdragen aan een Europees AI-ecosysteem dat onafhankelijk is van propriëtaire platforms. Door digitale technologie te verbinden aan onze wetenschappelijke expertise helpen we industrie en overheden om veel sneller en doeltreffender te reageren en te anticiperen op wat er op ons af komt, vandaag en in de toekomst”, zegt Inge Neven, CEO van VITO.