Kick-off AIGENT: Bouwen aan een Europese infrastructuur voor digitale tweelingen die onze gezondheid, woningen en leefomgeving verbindt
Kan een renovatie van mijn woning zowel mijn energiefactuur als mijn gezondheidsrisico’s verlagen? Vandaag vereist het beantwoorden van zo’n vraag het samenbrengen van medische gegevens, gebouwgegevens en simulatiemodellen die nooit ontworpen zijn om met elkaar samen te werken. AIGENT, een vierjarig project dat met 10 miljoen euro wordt gefinancierd door het Horizon Europe-programma van de Europese Unie, gaat deze maand van start om daar verandering in te brengen. De partners bouwen aan een Europese infrastructuur waarin digitale tweelingen van mensen, woningen en buurten met elkaar kunnen worden verbonden en waarin zorgverleners, planners en burgers dergelijke vragen in hun eigen woorden kunnen stellen. En AIGENT blijft niet beperkt tot het laboratorium: gedurende het project zal de infrastructuur worden getest door de mensen voor wie ze bedoeld is, zodat ze tegen 2030 ook in de praktijk werkt.
De afgelopen jaren hebben digitale tweelingen (virtuele representaties van systemen uit de echte wereld) aan belang gewonnen binnen zowel de gezondheidszorg als de omgeving. Ze stellen gebruikers in staat om ‘wat-als’-scenario’s' te simuleren en interventies te testen voordat ze in de praktijk worden toegepast. De meeste digitale tweelingen zijn vandaag echter ontwikkeld voor specifieke domeinen, zoals een patiënt, een gebouw of een energiesysteem. Deze modellen communiceren zelden met elkaar, hoewel gezondheidsuitkomsten en omgevingsfactoren in werkelijkheid nauw met elkaar verbonden zijn.
Deze versnippering leidt tot praktische en kostbare uitdagingen: gegevensformaten en modellen verschillen van elkaar, integratie is complex en het combineren van inzichten uit verschillende disciplines vereist aanzienlijke technische expertise. Daardoor blijft het bredere potentieel van digitale tweelingen (bijvoorbeeld het koppelen van het binnenklimaat aan de gezondheid van de luchtwegen of van woonomstandigheden aan welzijn) grotendeels onbenut.
“Wat als digitale tweelingen van iemands gezondheid, de gebouwen waarin die persoon woont en de omgeving eromheen met elkaar zouden kunnen communiceren en zo ook de dialoog met andere domeinen zouden kunnen openen? AIGENT bouwt aan de Europese infrastructuur om deze lagen van gegevens en modellen met elkaar te verbinden, waarbij AI-agents mensen helpen te onderzoeken hoe ze elkaar beïnvloeden en vormgeven. Het is onze ambitie om de verbanden die ons leven beïnvloeden zichtbaar, begrijpelijk en bruikbaar te maken, waarbij mensen de controle behouden over hun gegevens en iedereen toegang heeft tot de voordelen,” zegt Gökhan Ertaylan, projectcoördinator van AIGENT bij VITO.
AIGENT: naar een gedeelde infrastructuur voor digitale tweelingen
Het AIGENT-project, wat staat voor “AI-GENerated digital Twin infrastructure for healthcare & living environment”, pakt deze uitdagingen aan door verder te gaan dan het bouwen van een prototype. AIGENT ontwikkelt een functionele, pan-Europese infrastructuur waarin digitale tweelingen uit verschillende domeinen kunnen worden gegenereerd, met elkaar verbonden en gezamenlijk gebruikt.
Onder coördinatie van VITO zal het project onderzoekers, zorgverleners, actoren uit de woningsector en beleidsmakers in staat stellen om complexe vragen over verschillende domeinen heen te onderzoeken. Zo kunnen zij bijvoorbeeld nagaan hoe renovaties van gebouwen zowel het energiegebruik als gezondheidsuitkomsten beïnvloeden, of hoe omgevingsfactoren een impact hebben op chronische aandoeningen.
Een belangrijke doelstelling is toegankelijkheid: via een no-code “Scenario Studio” zullen gebruikers vragen in hun eigen woorden kunnen formuleren en deze kunnen vertalen naar simulaties, zonder dat geavanceerde programmeerkennis nodig is.
De technologie achter AIGENT
AIGENT combineert verschillende opkomende technologieën: generatieve artificiële intelligentie, simulatiemodellen en gedistribueerde computing. De infrastructuur is gebaseerd op een architectuur met drie lagen:
- Edge Twin Nodes houden gevoelige gezondheids- en gebouwgegevens lokaal, om de privacy te waarborgen.
- De AIGENT Nexus fungeert als een centrale orkestratielaag waarin scenario’s, kennisdatabanken, workflows en governance worden gedefinieerd, beheerd en uitgevoerd.
- Het AIGENT Compute Platform maakt verbinding met Europese infrastructuur voor high-performance computing en AI Factory-infrastructuren om grootschalige simulaties uit te voeren.
Deze aanpak is erop gericht ervoor te zorgen dat simulaties privacybeschermend, uitlegbaar en conform de Europese regelgeving blijven, terwijl grootschalige analyses over verschillende domeinen heen mogelijk worden.
Om het platform te valideren, zal AIGENT zes pilootprojecten uitvoeren in België, Finland en Griekenland. Deze bestrijken toepassingen binnen zowel de gezondheidszorg als de leefomgeving, waaronder cardiorespiratoire monitoring, het risico op ongewenste geneesmiddelenreacties, adaptief gezond leven, energiebeheer van gebouwen, de kwaliteit van het binnenmilieu en planning op buurtschaal.
Samenwerking tussen diverse Europese experts
AIGENT brengt een multidisciplinair consortium samen van onderzoeks- en technologieorganisaties, universiteiten, experts op het gebied van digitale gezondheid en gebouwen, juridische en ethische specialisten, organisaties voor standaardisatie, zorgnetwerken en maatschappelijke organisaties uit heel Europa en daarbuiten.
Deze diversiteit weerspiegelt de ambitie van het project om verschillende domeinen met elkaar te verbinden. Technische partners brengen expertise in artificiële intelligentie, modellering en computing, terwijl organisaties uit de gezondheids- en milieusector zorgen voor relevantie in de praktijk. Juridische en ethische experts houden toezicht op de naleving van regelgeving, en organisaties die verschillende belanghebbenden vertegenwoordigen helpen ervoor te zorgen dat de infrastructuur aansluit bij maatschappelijke behoeften.
De rol van VITO in dit project
Als projectcoördinator zorgt VITO voor de afstemming van technische ontwikkeling, validatie van de pilootprojecten, betrokkenheid van belanghebbenden en communicatieactiviteiten binnen het consortium. VITO vormt daarbij een brug tussen de domeinen gezondheidszorg en leefomgeving.
VITO draagt expertise bij op het gebied van AI-veiligheid en toegankelijkheid, digitale tweelingen in de gezondheidszorg, modellering van energiegebruik in gebouwen en innovatie rond slimme gebouwen. Deze expertise wordt ondersteund door het werk binnen EnergyVille en Europese beleidsinitiatieven zoals de Smart Readiness Indicator.
Deze combinatie van rollen en expertise plaatst VITO centraal bij de ontwikkeling van een geïntegreerde, domeinoverstijgende infrastructuur voor digitale tweelingen in het kader van gezondheid en duurzame leefomgevingen.
De toekomst: een Europees ecosysteem van onderling verbonden digitale tweelingen
AIGENT loopt vier jaar en gaat van start in oktober 2026. De ambitie is om Europa te laten evolueren van geïsoleerde experimenten met digitale tweelingen naar een herbruikbare, betrouwbare en interoperabele infrastructuur die simulaties over verschillende domeinen heen ondersteunt.
Door technische drempels te verlagen en samenwerking tussen verschillende disciplines mogelijk te maken, wil het project bijdragen aan beter geïnformeerde besluitvorming in de gezondheidszorg, stedelijke planning en milieubeheer.
Op langere termijn kan de infrastructuur worden uitgebreid naar bijkomende domeinen en zo bijdragen aan een breder Europees ecosysteem van onderling verbonden digitale tweelingen.
Nu digitalisering steeds belangrijker wordt voor zowel gezondheids- als duurzaamheidsuitdagingen, laten initiatieven zoals AIGENT zien hoe geïntegreerde benaderingen kunnen helpen om de kloof tussen gegevens, modellen en impact in de echte wereld te overbruggen.
