VITO coördineert nieuw Europees VISIONAIR-project voor slimmer stedelijk luchtkwaliteitsbeheer
Op 8 en 9 september 2026 kwamen de partners van het nieuwe Europese VISIONAIR-project samen in Brussel voor hun kick-offmeeting. Daarmee werd de start gemarkeerd van een vierjarige samenwerking onder coördinatie van VITO. VISIONAIR zal een nieuwe generatie geïntegreerde oplossingen voor monitoring, modellering en beslissingsondersteuning rond luchtverontreiniging ontwikkelen en demonstreren en wil zo Europese steden helpen evolueren naar schonere lucht en de EU-ambitie rond Zero Pollution.
Luchtverontreiniging blijft een van de grote milieu- en volksgezondheidsuitdagingen in Europa. Steden hebben nood aan steeds nauwkeurigere, tijdige en ruimtelijk gedetailleerde informatie om te begrijpen waar vervuiling ontstaat, hoe mensen eraan worden blootgesteld en welke maatregelen de grootste voordelen kunnen opleveren.
VISIONAIR, voluit Virtual Integration for Sustainable and Innovative Observation of Urban Air Quality, pakt deze uitdaging aan door geavanceerde milieumonitoring en modellering te combineren met actieve betrokkenheid van burgers, gemeenten en beleidsmakers.
Het overkoepelende doel van VISIONAIR is het ontwerpen, implementeren en valideren van geïntegreerde strategieën voor monitoring en modellering van luchtverontreiniging, die een vollediger beeld geven van zowel gereguleerde als opkomende luchtverontreinigende stoffen. Het project zal data combineren van goedkope sensoren, conventionele monitoring, satellietobservaties, drones, burgerwetenschap en geavanceerde laboratoriumanalyse. Deze data zullen worden gebruikt in AI-gestuurde modellen voor luchtkwaliteitskaarten met hoge resolutie, bronbepaling van verontreinigende stoffen, voorspellingen en blootstellingsbeoordeling.
Van luchtkwaliteitsdata naar bruikbare kennis
Een belangrijke ambitie van VISIONAIR is verder te gaan dan het meten van luchtverontreiniging. Het project zal diverse stromen milieudata omzetten in informatie die steden en overheden kunnen gebruiken voor besluitvorming.
Urban Digital Twins en een specifieke Health Impact Toolkit zullen interactieve visualisatie, scenariotests en de beoordeling van mogelijke mitigerende maatregelen ondersteunen. Door informatie over vervuilingsbronnen, concentraties en menselijke blootstelling met elkaar te verbinden, wil VISIONAIR evidence-based beleidsvorming versterken en de implementatie ondersteunen van de herziene Ambient Air Quality Directive en het EU Zero Pollution Action Plan.
De oplossingen zullen worden gedemonstreerd in vier Europese stedelijke casestudy’s: Ljubljana, Novi Sad, Piraeus en Vilnius. Door rechtstreeks met steden samen te werken, kan het consortium de technologieën testen in reële stedelijke omstandigheden en ervoor zorgen dat de ontwikkelde tools inspelen op de praktische noden van gemeenten, beleidsmakers en gemeenschappen.
Een Europees partnerschap
VISIONAIR brengt 20 partners uit 11 Europese landen samen, waaronder onderzoeksorganisaties, universiteiten, kmo’s, gemeenten en non-profitorganisaties. Het consortium combineert expertise in luchtkwaliteitsmonitoring, remote sensing, geavanceerde chemische analyse, sensortechnologieën, artificiële intelligentie, modellering, gezondheidsimpactbeoordeling, burgerwetenschap en stedelijke besluitvorming.
Elke demonstratiestad verbindt onderzoeksexpertise met lokale actoren, waardoor effectieve implementatie, lokale staalname en sterke betrokkenheid van de gemeenschap mogelijk worden. Deze combinatie van wetenschappelijke excellentie en toegepaste innovatie staat centraal in de ontwikkeling van oplossingen die uiteindelijk in steden in heel Europa kunnen worden gerepliceerd.
Als projectcoördinator zal VITO’s laboratorium voor anorganische en organische analyse de samenwerking leiden en expertise in milieumonitoring en geavanceerde analytische methoden inzetten.
De leden van het VISIONAIR-consortium
VISIONAIR gaat officieel van start
Het project ging officieel van start op 1 september 2026 en loopt tot 31 augustus 2030, met een totale EU-bijdrage van € 7.705.663,75 binnen Horizon Europe. VITO coördineert het project, dat wordt gefinancierd binnen het Horizon Europe-topic Innovative and advanced monitoring and modelling systems for revised air quality policies.
Tijdens de kick-offmeeting in Brussel op 8 en 9 september stemden de partners hun wetenschappelijke en technische activiteiten op elkaar af, bespraken ze de implementatie van de vier stedelijke demonstraties en legden ze de basis voor de samenwerking in de komende vier jaar.
De meeting verwelkomde ook vertegenwoordigers van belangrijke Europese instellingen, waardoor de link tussen de onderzoeksactiviteiten van VISIONAIR en het bredere Europese beleids- en innovatielandschap werd versterkt. Pascal Le Grand en Wilhelmus De Wilt van het directoraat-generaal Milieu van de Europese Commissie (DG ENV, Unit C3) presenteerden Europese beleidsinzichten die relevant zijn voor het project en zijn bijdrage aan het evoluerende luchtkwaliteitsbeleid. Vasileios Tyriakidis van het European Research Executive Agency (REA) lichtte belangrijke implementatie- en financiële aspecten van de Horizon Europe-actie toe. In het programma kwam ook Edward Malina van het European Space Agency (ESA) aan bod, die mogelijkheden presenteerde voor samenwerking tussen VISIONAIR en ESSI, en zo de banden van het project met de Europese aardobservatiegemeenschap en het gebruik van satellietinformatie voor een betere beoordeling van stedelijke luchtkwaliteit versterkte.
Door innovatieve monitoringtechnologieën, AI-gebaseerde modellering, digitale tools en burgerparticipatie te integreren, wil VISIONAIR steden de kennis bieden die ze nodig hebben om luchtverontreiniging beter te begrijpen, de impact ervan te beoordelen en doeltreffende maatregelen te identificeren voor schonere en gezondere stedelijke omgevingen.
Meer weten over VISIONAIR?
Neem contact op met Milica Velimirovic.
