Pilootinfrastructuren die de toekomst testen
Onderzoek krijgt pas echt impact wanneer innovaties ook buiten het labo toepasbaar blijken. Daarom bouwt VITO al jarenlang aan pilootinfrastructuren waar nieuwe technologieën, materialen en processen onder realistische omstandigheden worden getest, gevalideerd en opgeschaald. Zo versnellen deze piloten de stap van wetenschappelijk onderzoek naar toepassingen met maatschappelijke en economische impact.
Waar innovatie schaal krijgt
Nieuwe technologie ontwikkelen is één ding. Ze betrouwbaar, veilig en schaalbaar maken voor industriële toepassingen is een even grote uitdaging. Net daarom zijn pilootinstallaties zo belangrijk binnen het innovatieverhaal van VITO.
Ze vormen de noodzakelijke tussenstap tussen onderzoek op laboschaal en toepassingen in de echte wereld. Bedrijven, overheden en onderzoekers kunnen er experimenteren, processen verfijnen en nieuwe oplossingen testen onder realistische omstandigheden. Zo helpen de pilootinfrastructuren innovaties sneller en met minder risico op te schalen en naar de markt te brengen.
Doorheen de voorbije 35 jaar bouwde VITO verschillende gespecialiseerde piloten uit die vandaag mee het verschil maken in de transitie naar een duurzame, toekomstbestendige economie.
LignoValue Pilot Plant: de eerste pilootlijn in Europa die lignine omzet in bio-aromaten
In 2022 opende VITO de LignoValue Pilot Plant: de eerste en enige pilootlijn in Europa die lignine omzet in bio-aromaten. Lignine, een nevenstroom uit onder meer de pulp- en papierindustrie, biedt een veelbelovend alternatief voor fossielgebaseerde aromaten, die vandaag ongeveer 40% van alle chemicaliën vertegenwoordigen.
Door in te zetten op bio-aromaten kunnen bedrijven hun afhankelijkheid van eindige fossiele grondstoffen verminderen en tegelijk minder toxische, hoogperformante materialen ontwikkelen.
De bio-aromaten en ligninegebaseerde tussenproducten uit de LignoValue Pilot Plant creëren nieuwe mogelijkheden voor toepassingen in onder meer coatings, harsen en composieten.
Zo ondersteunt de LignoValue Pilot Plant de ontwikkeling van nieuwe waardeketens voor circulaire, biogebaseerde materialen in sectoren zoals bouw, chemie en high-performance materialen.
In 2026 bereikte de pilootinstallatie een belangrijke mijlpaal met een succesvolle continue run van 72 uur, waarbij bijna twee ton ligninerijke grondstoffen stabiel werd verwerkt. Daarmee bevestigt VITO niet alleen de technologische robuustheid van het proces, maar ook het potentieel van lignine als bouwsteen voor een circulaire chemische industrie.
Eerste centrale voor diepe geothermie in Vlaanderen
Ook onder de grond bouwt VITO aan de energiesystemen van de toekomst. De geothermiecentrale op de Balmatt-site in Mol, de eerste centrale voor diepe geothermie in Vlaanderen, maakt deel uit van een uniek onderzoeksprogramma rond aardwarmte.
Op een diepte van ongeveer 3,5 kilometer wordt water van zo’n 125 graden Celsius opgepompt. Die warmte kan gebruikt worden voor warmtenetten.
De centrale is tegelijk onderzoeksinfrastructuur en testomgeving. VITO onderzoekt er onder meer hoe aardwarmte veilig kan worden gewonnen, welke impact diepe geothermie heeft op de ondergrond en hoe mogelijke trillingen in de ondergrond beter begrepen kunnen worden.
De expertise die VITO in Mol opbouwde, wordt vandaag ook ingezet in concrete projecten. Zo begeleidt VITO mee de diepe geothermieboring voor het nieuwe zwem- en sportcomplex LAGO Bredene Grasduinen. Daar wordt tot 1.250 meter diep geboord om aardwarmte te gebruiken voor de verwarming van het volledige complex.
Het innovatieve single-well-systeem geldt daarbij als een Europese primeur. Bij dit systeem wordt aardwarmte gewonnen via één enkele boorput, waardoor minder ruimte nodig is en de impact op de omgeving kleiner blijft. Het systeem moet zorgen voor een fossielvrije verwarming van het sportcomplex.
Flash Calciner: low-carbon cement uit kleirijke reststromen
In mei 2026 opende VITO de Flash Calciner in Mol: een unieke pilootinstallatie voor de ontwikkeling van cementen met een lagere CO2-impact op basis van kleirijke reststromen. De installatie helpt de bouwsector om duurzamere alternatieven te ontwikkelen voor traditioneel cement, waarvan de productie vandaag verantwoordelijk is voor ongeveer 8% van de wereldwijde CO2-uitstoot.
De Flash Calciner zet kleirijke reststromen uit onder meer baggerwerken en bodemsaneringen via een snelle thermische behandeling (calcinatie) om in gecalcineerde klei. Die kan tot 30% van traditioneel Portlandcement vervangen zonder in te boeten op kwaliteit of sterkte. Zo verlaagt de installatie niet alleen de klimaatimpact van cementproductie, maar geeft ze ook nieuwe waarde aan reststromen die vandaag vaak verloren gaan.
De pilootinstallatie laat bedrijven, onderzoekers en andere partners toe om processen op pilootschaal te testen en te optimaliseren onder realistische omstandigheden. Dankzij geavanceerde monitoring kunnen procesparameters en emissies nauwkeurig worden opgevolgd, inclusief specifieke stoffen zoals PFAS.
Zo helpt de Flash Calciner bedrijven om hun processen te verfijnen, betrouwbare data te verzamelen en de stap naar industriële opschaling te ondersteunen. Daarmee versnelt de installatie de ontwikkeling van low-carbon cementen en een meer circulaire en duurzame bouwsector.
Open Thor Build: proeftuin voor bouw- en energie-innovaties
Op Thor Park in Genk bouwde VITO met Open Thor Build een unieke test- en demonstratieomgeving waar innovatieve bouw- en energieoplossingen in realistische omstandigheden getest kunnen worden.
Open Thor Build brengt verschillende testomgevingen samen op één locatie: twee identieke labwoningen, een roboticalab en een outdoor werflab. Samen vormen ze een proeftuin waar bedrijven en onderzoekers nieuwe bouwmethodes, renovatieoplossingen, energiesystemen en geautomatiseerde bouwprocessen kunnen ontwikkelen, testen en valideren.
De infrastructuur vormt een belangrijke brug tussen digitale innovatie en de praktijk op de werf. Nieuwe oplossingen die in het roboticalab worden ontwikkeld, kunnen hier onder realistische omstandigheden gevalideerd worden.
Zo helpt Open Thor Build de bouwsector sneller evolueren naar efficiëntere, veiligere en duurzamere bouwmethodes.
Waar de oplossingen van morgen vorm krijgen
VITO’s pilootinfrastructuren tonen hoe onderzoek pas echt impact krijgt wanneer nieuwe inzichten ook getest, opgeschaald en toegepast kunnen worden in de praktijk.
Ze maken innovatie tastbaar. Zo krijgen nieuwe technologieën, materialen en systemen de kans om door te groeien van onderzoek naar toepassingen met echte impact.