Nieuwe digitale tools versterken hernieuwbare-energiegemeenschappen in Europa

Waarom INNO-TREC nodig is

Hernieuwbare-energiegemeenschappen zijn collectieven die zich verenigen om 100% hernieuwbare energie op te wekken en te delen, meestal via gedeelde fotovoltaïsche installaties. Deze gemeenschappen zijn belangrijk voor Europa’s ambitie voor een schoner, democratischer en duurzamer energiesysteem. Toch botsen veel initiatieven op grote drempels, zoals complexe juridische procedures, technische uitdagingen, hoge kosten en een gebrek aan betrouwbare tools voor implementatie en werking.

Het Horizon Europe project Innovative Transactive Renewable Energy Communities (INNO-TREC) wil deze obstakels wegnemen door innovatieve gemeenschapsmodellen te valideren en nieuwe mechanismen te introduceren voor energietransacties en waardering, afgestemd op lokale realiteiten. Het project wil ook de community spirit versterken, en zo meer deelname, autonomie en rendabiliteit binnen hernieuwbare-energiegemeenschappen stimuleren.

INNO-TREC ontwikkelt een nieuwe generatie gratis, gebruiksvriendelijke webgebaseerde digitale tools die de volledige levenscyclus van hernieuwbare-energiegemeenschappen ondersteunen. Van oprichting en systeemontwerp tot dagelijks beheer, monitoring en prestatieoptimalisatie.

“Door intuïtieve, toegankelijke tools te creëren, leggen we de basis voor efficiëntere, inclusievere en duurzamere energiegemeenschappen die rechtstreeks bijdragen aan Europa’s doelstellingen rond koolstofneutraliteit”, zegt João Catalão, projectmanager en professor aan de Faculteit Ingenieurswetenschappen van de Universiteit van Porto, die INNO-TREC coördineert.

De rol van VITO en de Belgische demonstratie met KLIMAAN

VITO is een belangrijke partner in INNO-TREC. Het ontwikkelt modellen en methodologieën voor flexibiliteitsmarkten, zodat energiegemeenschappen hun flexibiliteit kunnen waarderen en verhandelen, terwijl lokale acties afgestemd worden op bredere netbehoeften en marktsignalen. VITO leidt ook het werk rond regelgeving en marktintegratie, en vertaalt projectinzichten naar praktische aanbevelingen voor beleidsmakers, regulatoren en marktspelers in heel Europa.

Daarnaast ondersteunt VITO de Belgische demonstratie met de burgergedreven energiecoöperatie KLIMAAN, door oplossingen te implementeren en te testen om hun impact in de praktijk te beoordelen. Deze demo vindt plaats in Mechelen, waar KLIMAAN zonnepanelen installeerde op 197 sociale woningen. Vandaag wordt slechts 20% van de opgewekte zonne-energie achter de meter lokaal verbruikt. Een groot deel van de stroom wordt dus op het net geïnjecteerd. De demonstratie test hoe sociale huurders meer voordeel kunnen halen uit lokaal geproduceerde zonne-energie, en hoe het delen van PV-energie binnen de gemeenschap geoptimaliseerd kan worden via een energiecreditsplatform. Drie businessmodellen worden onderzocht, samen met geïntegreerde mobiliteit. Dit koppelt een publieke laadpaal en een gedeelde elektrische wagen aan lokaal opgewekte hernieuwbare energie.

Over INNO-TREC

Het project wordt gecoördineerd door de Universiteit van Porto in Portugal en brengt 20 academische en industriële partners uit 10 landen samen, zoals weergegeven op de kaart hieronder. INNO-TREC wordt uitgetest in zes landen: Griekenland, België, Ierland, het Verenigd Koninkrijk, Italië en Portugal.

Het project ging van start in januari 2026 en loopt tot juni 2029. 

INNO-TREC wordt ondersteund door het Horizon Europe-programma van de Europese Unie onder subsidieovereenkomst 101230578. De geuite standpunten en meningen zijn echter uitsluitend die van de auteur(s) en weerspiegelen niet noodzakelijk die van de Europese Unie of het Europees Uitvoerend Agentschap voor Klimaat, Infrastructuur en Milieu. Noch de Europese Unie, noch de subsidieverlenende instantie kan hiervoor verantwoordelijk worden gehouden.