Het 3C-VaCS rapport: Wetenschappelijke basis voor de toekomst van een sterk geïntegreerde en strategische chemiecluster in Vlaanderen, Nederland en Noordrijn-Westfalen
VITO/Energyville uit Vlaanderen (België) en DECHEMA e.V. uit Duitsland hebben het eindrapport gepubliceerd van het project 3C-VaCS (Trilateral Chemical Region – Value Chain Structures). Het rapport analyseert de huidige toestand van de chemische industrie in de trilaterale chemische regio, bestaande uit Vlaanderen, Nederland en Noordrijn-Westfalen, en toont welke stappen de concurrentiekracht en klimaatneutraliteit kunnen verzekeren, ondanks de energiecrisis en de kostendruk.
Op 13 mei 2026 hebben de projectpartners het rapport voorgesteld aan vertegenwoordigers van de Europese Commissie en de Critical Chemical Alliance tijdens een virtueel evenement. Het moet dienen als wetenschappelijk onderbouwde basis voor beslissingen over industrie- en klimaatbeleid op EU-niveau.
Stoomkrakers produceren basischemicaliën zoals ethyleen en propyleen. Die vormen het startpunt van de meeste chemische waardeketens en liggen aan de basis van een brede waaier aan downstreamproducten, van materialen, geneesmiddelen en consumptiegoederen tot onderdelen die essentieel zijn voor een klimaatneutrale economie.
“De chemische industrie van de trilaterale regio is een ruggengraat van de Europese economie, maar staat onder enorme druk. Ons rapport toont aan dat internationale concurrentiekracht en transformatie hand in hand moeten gaan als Europa zijn industriële basis wil behouden en tegelijk zijn klimaatdoelen wil halen”
dr. Florian Ausfelder, hoofd van de Energie- en Klimaatdivisie van DECHEMA e.V. en een van de auteurs van het rapport.
De belangrijkste bevindingen
Het eindrapport biedt een actuele en gedetailleerde analyse van de petrochemische waardeketen in de trilaterale chemische regio die, vertrekkend van de stoomkraker, een centrale basis vormt voor de chemische productie. Het schetst ook mogelijke ontwikkelingspaden tot 2050. De belangrijkste bevindingen zijn:
- De kosten- en energiecrises van de voorbije jaren hebben het concurrentievermogen van de Europese chemische productie aanzienlijk verzwakt.
- Investeringen in klimaatvriendelijke technologieën zoals CO2-afvang, elektrificatie en duurzame grondstoffen zijn technisch haalbaar, maar vereisen betrouwbare beleidskaders.
- De nauwe verwevenheid van locaties in Vlaanderen, Nederland en Noordrijn-Westfalen creëert synergieën en versterkt zowel de toeleveringsketens als de innovatiekracht.
- Tegelijk zorgt dit sterke netwerk ook voor onderlinge afhankelijkheden: verstoringen in de toeleveringsketen in één regio kunnen de andere regio’s beïnvloeden, waardoor diversificatie essentieel is. De sluiting van individuele installaties kan niet los van de rest worden bekeken.
- Een gecoördineerd en realistisch Europees infrastructuurplan voor elektriciteits-, waterstof- en CO2-netwerken is een belangrijke voorwaarde voor een succesvolle transformatie.
- De huidige beleidskaders volstaan niet om de chemische industrieën te ondersteunen om tijdens de energietransitie competitief te blijven of te worden. Het rapport wijst op verschillende aanvullende opties, in samenwerking met relevante industriële stakeholders.
“Onze studie toont aan dat gecoördineerde planning essentieel is voor een grensoverschrijdend en sectoroverschrijdend CO₂- en waterstofnetwerk, om de kosten te beperken en gestrande activa te vermijden. Zo’n geïntegreerde aanpak kan structurele ondersteuning bieden aan de Europese chemieclusters, koolstoflekkage helpen tegengaan en tegelijk het industriële concurrentievermogen versterken”
- Pieter Lodewijks, Program Manager Sustainable Energy Systems Assessment & Modelling bij VITO/Energyville.
Over het 3C-VaCS-project
Het project Trilateral Chemical Region – Value Chain Structures (3C-VaCS), gefinancierd door de Vlaamse en Nederlandse regeringen, de deelstaat Noordrijn-Westfalen en de Chemical Industry Association of North Rhine-Westphalia (VCI NRW), werd gezamenlijk uitgevoerd door VITO/EnergyVille, DECHEMA e.V. en TNO. Het doel was om nieuwe perspectieven te ontwikkelen voor een meer veerkrachtige, klimaatneutrale en competitieve chemische productie in Europa, op basis van industriële en handelsdata en techno-economische modellering.
