NDC Support Center: Duurzame capaciteit opbouwen voor klimaatactie
In nauwe samenwerking met de African Energy Commission (AFREC) runt VITO een kenniscentrum dat Afrikaanse landen ondersteunt bij het versterken van duurzame capaciteit voor energiedata, modellering en rapportering – zodat overheden sterker staan om op lange termijn de klimaatuitdagingen aan te pakken.
Het Akkoord van Parijs – en de Nationally Determined Contributions (NDC’s) die daarbij centraal staan – vereisen een wereldwijde economische en sociale transformatie, gebaseerd op de best beschikbare wetenschappelijke kennis. Daarom lanceerden VITO en de African Energy Commission (AFREC) in 2021 het NDC Support Center. Het doel? De oprichting van een Afrikaans kenniscentrum om de capaciteit van Afrikaanse landen voor energiestatistieken, modellering en rapportering van broeikasgasemissies duurzaam te versterken.
Van doelen naar realiteit
De NDC’s – de klimaatplannen die elk land opstelt in het kader van het Akkoord van Parijs – leggen belangrijke ambities vast. Toch botsen veel landen op praktische drempels: onvolledige energiedata, beperkte eigen modelleercapaciteit, versnipperde coördinatie en kortdurende opleidingen die geen blijvend effect hebben. Dat leidt vaak tot afhankelijkheid van externe experts voor de ontwikkeling en actualisering van NDC’s.
AFREC en VITO willen dat veranderen. Met het NDC Support Center bouwen we in elk land nationale capaciteit op: betrouwbare energiestatistieken, beleidsklare modellen en ingebouwde methodes voor tracking en beleidsvoering. Zo kunnen overheden hun NDC’s zelf plannen, uitvoeren en opvolgen.
In de praktijk betekent dit: standaard energiestatistieken opzetten en nationale energiebalansen publiceren, een nationaal energiemodel installeren en kalibreren, meet- en rapporteringsmethodes uitrollen en lokale medewerkers opleiden zodat het systeem op lange termijn autonoom blijft functioneren.
Geslaagde pilootfase (2021–2024)
Met financiering van de Vlaamse overheid startte het NDC Support Center in 2021 een pilootprogramma in Malawi, Marokko, Mozambique en Oeganda. De focus lag op duurzame capaciteitsopbouw: overheden ondersteunen bij het opstellen van kwaliteitsvolle energiedata, het ontwikkelen en toepassen van mitigatiemodellen en het vormgeven van beleid afgestemd op nationale klimaatprioriteiten.
De resultaten zijn tastbaar. Zo publiceerden teams van de Malawische overheid in 2023 de eerste Digest of Energy Statistics en stellen ze zelf de energiebalansen op. In Mozambique draait een nationaal energiesysteemmodel voor basis- en mitigatiescenario’s. In Marokko is groene waterstof geïntegreerd in NDC-trajecten als optie voor de lange termijn.
Van klimaatambitie naar langetermijntrajecten
Voortbouwend op de fundamenten uit de pilootfase breidde het NDC Support Center zijn ondersteuning uit naar de ontwikkeling van Langetermijnstrategie voor Lage-Emissieontwikkeling (LT-LEDS). Zo helpt het Center landen om hun klimaatambities te vertalen naar onderbouwde langetermijntrajecten.
In Malawi ondersteunde het Center de overheid bij de ontwikkeling van de eerste LT-LEDS van het land. Die stippelt een traject uit naar een rechtvaardige, koolstofarme en klimaatbestendige economie tegen 2050. De strategie omvat energie, landbouw, bosbouw en landgebruik, afval en industrie en is afgestemd op de Malawische NDC 3.0. Uit de analyse blijkt dat mitigatiemaatregelen de uitstoot tegen 2050 met ongeveer 50% kunnen verminderen ten opzichte van een business-as-usualscenario. Naar schatting is $12,5 miljard nodig om de transitie te realiseren.
In Mozambique ondersteunt het Center de overheid bij het actualiseren en versterken van de LT-LEDS, het opzetten van een duurzame databackbone en het verbeteren van het bestaande nationale energiemodel. Daarnaast ondersteunt het Center het ministerie van Energie bij de voorbereiding van NDC 3.0. Zo worden de klimaatverbintenissen van het land op korte termijn afgestemd op het ontwikkelingstraject voor de lange termijn.
Van strategie naar concrete uitvoering
Nu landen de stap zetten van het vastleggen naar het realiseren van klimaatdoelen, evolueert ook de ondersteuning door het NDC Support Center. Het Center wil overheden voortaan helpen om hun NDC’s en langetermijnstrategieën te vertalen naar concrete uitvoeringsplannen. Daarbij brengt het prioritaire acties, investeringsbehoeften en uitvoeringstrajecten in kaart.
Evenementen en outreach
De resultaten en tools worden gedeeld via doelgerichte webinars en tijdens regionale en internationale bijeenkomsten.
Meer informatie?
Voor vragen of bij interesse in samenwerking, contacteer Pieter Lodewijks en het NDC Support Center-team via ndcsupportcenter@vito.be.
