Nieuw Europees handboek helpt natuurwaarde mee te nemen in beleids- en economische beslissingen
Hoe maak je de waarde van natuur zichtbaar in beslissingen over economie, ruimte en klimaat? Natural Capital Accounting (NCA) of ecosysteemboekhouding biedt daar een antwoord op. Met het nieuwe Europese handboek, door experts en onder leiding van VITO ontwikkeld in opdracht van het statistisch bureau van de Europese Unie (Eurostat), krijgen Europese lidstaten concrete richtlijnen om deze aanpak in de praktijk te brengen.
Ecosystemen zoals bossen, graslanden, duinen of veengebieden leveren essentiële diensten. Ze zuiveren water, reguleren het klimaat, slaan koolstof op, beschermen bodems tegen erosie, ondersteunen luchtkwaliteit, maken bestuiving mogelijk en bieden ruimte voor recreatie. Daarnaast voorzien ze in natuurlijke hulpbronnen zoals water en biomassa. Toch werden deze bijdragen lange tijd niet systematisch gemeten.
Daar brengt de Europese regelgeving verandering in. Lidstaten zijn voortaan verplicht om jaarlijks ecosysteemrekeningen te rapporteren aan Eurostat. De eerste rapporteringsronde start in 2026.
In de praktijk betekent dit dat lidstaten hun natuurwaardes systematisch in kaart moeten brengen via een ecosysteemboekhouding. Die brengt informatie samen over:
-
waar de ecosystemen zich bevinden en hoeveel oppervlakte ze innemen,
-
wat hun toestand en kwaliteit is,
-
welke diensten ze leveren,
-
en wat deze diensten betekenen en voor wie in fysieke termen, als basis voor een economische waardering
Deze informatie maakt het mogelijk om de waarde van natuur expliciet mee te nemen in economische en beleidskeuzes.
VITO bouwt mee aan Europese referentieaanpak
VITO werkte de voorbije vijf jaar samen met de Europese Commissie en partners aan de ontwikkeling van de methodiek, tools en ondersteuning voor een ecosysteemboekhouding.
Centraal staat de INCA-methodiek (Integrated Natural Capital Accounting), die natuurdata structureert, veranderingen in de tijd opvolgt en de link legt met menselijke activiteiten en de economie. Het sluit aan bij de VN-standaard voor ecosysteemboekhouding (SEEA EA) en werd uitgewerkt met Wageningen Universiteit, IDEEA Group en EFTEC (Economics for the Environment Consultancy), en in samenwerking met Eurostat, het Joint Research Centre (JRC) en het Europees Milieuagentschap (EEA).
De methodiek werd in een eerste fase getest en gevalideerd door experten uit tien lidstaten. Sinds 2024 leidt VITO het vervolgtraject, waarbij de methodologische richtlijnen verder werden verfijnd. Dit werk mondt nu uit in de publicatie van het eerste Eurostat handboek voor ecosysteemboekhouding.
Praktisch toepasbaar voor alle lidstaten
Het handboek zorgt ervoor dat lidstaten op een consistente en vergelijkbare manier kunnen rapporteren. Met ondersteuning van een praktische softwaretool (de INCA Tool, die binnenkort een update krijgt) en Europese datasets kunnen zij dit efficiënt toepassen. Daarnaast voorziet het traject in opleiding, ondersteuning en kwaliteitscontrole, zodat de gerapporteerde cijfers betrouwbaar en vergelijkbaar zijn.
Lees meer over Natural Capital Accounting en de aanpak van VITO
