Wijkrenovatietool: gebiedsgerichte projecten
Ontdek hoe de Wijkrenovatietool lokale besturen, intercommunales, Energiehuizen en hun partners ondersteunt bij het opstellen van datagedreven renovatie- en warmtestrategieën.
De Wijkrenovatietool is het gebiedsgerichte instrument binnen de bredere renovatieaanpak. Ze helpt om renovatiekansen te detecteren, prioriteiten te bepalen en collectieve trajecten te onderbouwen op wijk-, buurt-, gemeente- of gebiedsniveau.
De tool maakt gebruik van de onderliggende Digital Twin dataruimte, waarin beschikbare gebouwdata, energiegegevens, modelinschattingen, simulaties en lokale inzichten worden samengebracht. Zo ontstaat een gedeelde feitenbasis voor beleidskeuzes, wijkselectie, uitvoering en monitoring.
Slim renoveren? Ontdek de tools die het verschil maken.
In deze webinar ontdek je hoe de Woonrenovatietool en de Wijkrenovatietool lokale overheden en Energiehuizen ondersteunen in een datagedreven aanpak van renovaties.
Van het uitwerken van een renovatiestrategie op woningniveau tot het bepalen van prioriteiten op wijkniveau: beide tools helpen om onderbouwde keuzes te maken en renovatietrajecten efficiënter op te schalen.
Eén digitale basis, twee krachtige tools. Zo maak je renovaties concreet, schaalbaar en impactvol.
Meer weten over de Wijkrenovatietool?
Wil je weten hoe de Wijkrenovatietool jou als lokale overheid kan ondersteunen? Neem snel contact op met onze expert Pieter.
Om het renovatietempo in Vlaanderen te verhogen, is samenwerking nodig tussen lokale overheden, Energiehuizen, intercommunales, bouw- en installatiesector, financiële partners, uitvoerders en burgers. De Wijkrenovatietool ondersteunt die samenwerking door complexe data te vertalen naar bruikbare inzichten voor gebiedsgerichte renovatie.
De resultaten kunnen worden ingezet om collectieve isolatie- of warmtetrajecten voor te bereiden, doelgroepen te bepalen, investeringsnoden te ramen en de verwachte impact van strategieën te vergelijken. Voor woningen binnen geselecteerde trajecten kan de analyse verder worden verfijnd via de Woonrenovatietool.
Wanneer steden, gemeenten, intercommunales of Energiehuizen externe ondersteuning inschakelen, kunnen consultants of dienstverleners de Wijkrenovatietool gebruiken binnen de afspraken van hun opdracht. Daarbij worden de nodige afspraken gemaakt rond datagebruik, verwerking en privacy.
De Woonrenovatietool kan, als tweede stap, gebruikt worden door het bevoegde Energiehuis, intercommunale of lokale overheid in de betrokken stad of gemeente om individuele burgers verder te helpen met het bepalen van de optimale renovatiestrategie voor collectieve trajecten.
Eerste stap wijkrenovatietool
De Wijkrenovatietool verwezenlijkt de eerste stap van de renovatiestrategie: het identificeren van interessante focuszones en mogelijke strategieën. De tool combineert hiervoor de meest nauwkeurige en betrouwbare databronnen met state-of-the-art analyses.
Bepaal jouw eigen focus
Met de Wijkrenovatietool kun je zelf je interessegebied bepalen. Zo kan je je hele gebied in beschouwing nemen, of specifieke straten of buurten selecteren.
Voer bijvoorbeeld eerst een gebiedsdekkende analyse uit om te bepalen welke gebieden het meest zouden gebaat zijn bij jouw aandacht. Afhankelijk van jouw aanpak kun je vervolgens de voorkeur geven aan gebieden waar collectieve warmteoplossingen interessant zijn, of juist aan die buurten waar energiearmoede een uitdaging vormt.
Natuurlijk kun je ook meteen inzoomen op specifieke straten, buurten of actieve projectgebieden.
Meten is weten
In eerste instantie verduidelijkt de Wijkrenovatietool de beschikbare informatie over de huidige situatie. Dit geeft je een onderbouwd beeld van verschillende aspecten van de actuele toestand:
- Wat is de gemiddelde energieprestatie van de gebouwen?
- Wat is de verhouding tussen huurders en eigenaars-bewoners?
- Hoeveel energie wordt er gebruikt en wat is het aandeel van de verschillende energiebronnen?
- Hoe hoog is de huidige CO2-uitstoot?
- Hoeveel hernieuwbare energie produceren deze gebouwen al?
- …
Een effectieve renovatiestrategie begint met inzicht in de bestaande situatie. De Wijkrenovatietool brengt de gebouwvoorraad, energetische prestaties, renovatiebehoeften en warmteopportuniteiten gebiedsgericht in kaart.
Lokale besturen kunnen daardoor gerichter strategieën opstellen, prioriteiten bepalen en plannen uitwerken. De tool ondersteunt dit door de impact van mogelijke renovatie- en warmtestrategieën te kwantificeren.
De aanpak bouwt verder op bestaande inzichten, zoals de VVSG-inspiratiekaarten rond warmtezonering en renovatiebeleid. De Inspiratiekaart Warmtezonering wordt bovendien verder ontwikkeld binnen het lopende EFRO-project Warmtezonering+. VVSG, VITO en de provincie Antwerpen bundelen hun expertise om lokale besturen beter te ondersteunen bij strategische keuzes rond collectieve en individuele warmteoplossingen. Verder bouwend op de ervaringen met eerdere warmtezoneringskaarten wordt de bestaande kaart verfijnd en gekoppeld aan de Digital Twin Dataruimte.
Bepaal jouw strategie
Het is helemaal aan jou hoe je de Wijkrenovatietool het liefst gebruikt! Kies de meest geschikte optie op basis van jouw kennis over het onderwerp en jouw beschikbare tijdbudget.
Je kunt meteen aan de slag met een aantal vooropgestelde strategieën die door onze experts zorgvuldig zijn uitgewerkt. De vertrouwde scenario’s, zoals opgenomen in de ‘inspiratiekaart renovatiebeleid’, worden aangevuld met extra scenario’s die collectieve renovatie- en warmteopportuniteiten identificeren. Deze generieke scenario’s zijn vooraf berekend en dus onmiddellijk beschikbaar.
Een andere optie is om jouw eigen scenario samen te stellen en te laten berekenen. Het voordeel ligt in de mogelijkheid om op maat gemaakte scenario’s te creëren, die zijn afgestemd op jouw doelgebied. Dit kan bijvoorbeeld een interessante piste zijn voor buurten waar zware geluidsbelasting of erfgoedwaarde extra beperkingen opleggen aan renovaties. Deze strategieën moeten opnieuw worden berekend, en zijn daarom niet per direct beschikbaar.
Beide opties kunnen desgewenst ook worden uitbesteed aan externe klimaatexperts zoals hierboven beschreven.
Impactanalyse
De Wijkrenovatietool geeft je vervolgens een berekening van de impact van de strategie die je selecteert, en dat op verschillende gebieden:
- De investeringen die nodig zijn om de renovatiemaatregelen uit te voeren.
- De vermindering van CO2-uitstoot door de maatregelen.
- De hoeveelheid bespaarde energie.
- De verandering in energiestromen veroorzaakt door de ingrepen.
- …
Zo krijg je inzicht in de totale maatschappelijke transitiekosten en de besparingen die hiermee kunnen worden gegenereerd!
Op termijn wil VITO/EnergyVille ook de berekening van enkele belangrijke koppelkansen en co-benefits toevoegen. Denk hierbij niet alleen aan de meerwaarde van de gebouwen, maar bijvoorbeeld ook aan de impact op luchtkwaliteit, verhoogd comfort en gezondheid, etc.
De Wijkrenovatietool laat toe om verschillende renovatiestrategieën te analyseren en te vergelijken. Lokale besturen kunnen nagaan welke impact bepaalde keuzes hebben op onder meer energiegebruik, CO₂-uitstoot, EPC-labels, renovatiekosten, besparingen en investeringsbehoefte.
Doordat gegevens periodiek kunnen worden geactualiseerd, kunnen uitgevoerde renovaties opnieuw worden meegenomen in de analyses. Zo ondersteunt de Wijkrenovatietool niet alleen beleidsvoorbereiding, maar ook opvolging doorheen de tijd.
Verfijn jouw strategie
Eens de grote lijnen van jouw strategisch plan vastliggen kan een meer gedetailleerde analyse gebeuren door verschillende instelbare parameters aan te passen.
Experimenteer met de doelstellingen:
- Leg een minimale CO2-reductie op.
- Stel een minimumpercentage elektrificatie in.
- Verschuif de labelvereiste.
- …
Simuleer de impact van ingrepen op de betaalbaarheid van renovatiemaatregelen:
- Bereken de impact die je maakt door subsidies uit te keren voor specifieke ingrepen of collectieve trajecten.
- Verschuif de tijdshorizon waarmee rekening wordt gehouden (bijv. door deze te verkorten voor buurten met een gemiddeld oudere bevolking).
- Leg een maximale jaarlijkse energieprijs per huishouden op.
- Verschuif de verhouding van de gas- en elektriciteitsprijs en simuleer zo de verschuivende fiscale lasten om koolstof intensieve energiebronnen minder aantrekkelijk te maken.
- …
Als beleidsmaker kun je de Wijkrenovatietool dus actief gebruiken om de impact van beleidsmaatregelen te simuleren en te analyseren.
De impactanalyse vormt een startpunt om renovatiestrategieën verder te verfijnen. Lokale besturen kunnen scenario’s selecteren, aanpassen of zelf ontwikkelen en nagaan welke aanpak het best aansluit bij hun lokale context. De resultaten kunnen ook worden gebruikt als input voor participatieve trajecten, zoals klimaattafels, wijkgesprekken of overleg met lokale partners. De tool helpt om keuzes rond renovatie en warmte begrijpelijker en beter verdedigbaar te maken.
Ingebouwde optimalisatie
De Wijkrenovatietool streeft naar meer detail en toepasbaarheid door middel van een optimalisatiealgoritme dat het meest optimale pakket kiest voor elke woning. Dit is enerzijds gebaseerd op een reeks gekozen KPI’s (bijv. 85% CO2-besparing op buurtniveau) en anderzijds op een aantal optimalisatiekeuzes (bijv. het kiezen van de laagste totale huidige kosten).
Hoewel de resultaten op een geaggregeerd niveau worden gepresenteerd, krijgt elke woning een eigen renovatietraject op basis van de technisch-economische analyse. Dit zorgt niet alleen voor een meer accurate en betrouwbare inschatting van het renovatiepotentieel, maar maakt ook de simulatie en analyse van een gediversifieerde renovatieaanpak mogelijk.
Woningdata op adresniveau worden aangevuld zodra ze beschikbaar zijn, voor zover mogelijk binnen de grenzen van gegevensbescherming. Dit kan bijvoorbeeld gebruikt worden om de renovatie van sommige woningen of buurten te verkiezen boven die van andere. Dat kan gebaseerd zijn op een verschil in besparingspotentieel, financiële KPI’s of socio-economische factoren. Op deze manier kunnen technische scenario’s en lokaal beleid beter op elkaar worden afgestemd.
De resultaten filteren
Jouw geselecteerde strategie en flankerende maatregelen resulteren in een afzonderlijk renovatiepakket voor elke individuele woning. Ontdek interessante collectieve trajecten door deze resultaten te filteren op renovatiemaatregelen, of zelfs uniforme renovatiepakketten.
Deze informatie vergemakkelijkt het opstellen van een concreet vervolgtraject door gemeentediensten, intercommunales of Energiehuizen.
Interesse?
Toegang
Werk je voor een lokaal bestuur, provincie, Energiehuis of intercommunale? Dan krijg je toegang tot de tools via je eigen lokale beheerder. Deze organisaties kunnen bovendien een dataverwerkingsovereenkomst afsluiten met externe partijen, zoals studiebureaus, en hen via de lokale beheerder (tijdelijk) toegang geven. Ga aan de slag met de tool via Wijkrenovatietool.
Kosten
De Wijkrenovatietool wordt, dankzij financiering door de Vlaamse overheid, gratis aangeboden aan Vlaamse steden en gemeenten gedurende de huidige financieringsperiode, tot eind 2026. Ook ondersteuning bij het gebruik van de tool kan binnen deze periode kosteloos worden aangeboden.
VITO/EnergyVille onderzoekt samen met de betrokken partners hoe de dienstverlening, de verdere actualisatie van de digital twin dataruimte en de ondersteuning na deze periode structureel kunnen worden verdergezet. Updates worden gedeeld via de kanalen van VITO/EnergyVille en de betrokken partners.
Privacy
VITO/EnergyVille verbindt zich ertoe de veiligheid en bescherming van de persoonlijke informatie die verwerkt wordt te waarborgen, en te allen tijde een consequente gegevensbescherming te bieden. Als je vragen hebt over de naleving van de geldende wetgeving, kun je contact opnemen met de Data Protection Officer (DPO) op het volgende e-mailadres: assist-dpo@vito.be.
Voor gedetailleerde informatie over de verwerking van persoonsgegevens door VITO, kun je de privacyverklaring hier raadplegen.
Meer weten?
Pieter helpt je graag om concreet aan de slag te gaan met de Wijkrenovatietool.