Monitoring legt concrete bronnen van landbouwvervuiling bloot
In het Interreg-project CARE+ worden landbouwgerelateerde punt- en diffuse lozingen in het Mandelbekken aangepakt om de waterkwaliteit structureel te verbeteren. Monitoring en gerichte acties tonen waar de grootste knelpunten zitten en hoe die aangepakt kunnen worden.
Druk op waterkwaliteit door landbouwactiviteiten
Waterlopen in Vlaanderen staan onder druk door nutriënten, pesticiden en ongezuiverde lozingen. In landbouwgebieden vertaalt zich dat vaak in een combinatie van puntbronnen en diffuse vervuiling, die samen de ecologische waterkwaliteit beïnvloeden.
Het CARE+ project focust op het stroomgebied van de Collievijverbeek en Babillebeek, in de regio rond Roeselare, als concrete case om deze problematiek gericht aan te pakken.
Lokale pieken in nutriënten en pesticiden
Uit de monitoringcampagnes van de Vlaamse Milieumaatschappij en HOGENT in 2025 samen met burgerwetenschappers blijkt dat de waterkwaliteit op meerdere locaties onder druk staat.
- Op 2 van de 15 meetlocaties worden opvallend hoge nitraatconcentraties gemeten, die zelfs in de zomer aanhouden
- Op 2 andere locaties wijzen hoge totaal stikstofwaarden op de aanwezigheid van ammonium, gelinkt aan ongezuiverd huishoudelijk afvalwater
- Overschrijdingen van pesticiden: in april gelinkt aan puntlozingen, in de zomer aan vermorsingen nabij waterlopen
- Detectie van een niet-erkende stof
- Macro-invertebraten tonen dat de waterkwaliteit matig tot slecht is
Monitoring, tools en begeleiding
CARE+ combineert dataverzameling, analyse en terreinwerking om vervuilingsbronnen gericht aan te pakken.
-
Gerichte monitoring en analyse
- Quasi maandelijkse staalnames
- Extra staalnames stroomopwaarts -
Datavisualisatie via VITO's WaterProtect tool
- Integratie van waterkwaliteit, landgebruik en neerslag
- Koppeling van overschrijdingen aan specifieke activiteiten -
Begeleiding van landbouwers
- Veldwerker als aanspreekpunt
- Gratis advies via Inagro
- Focus op duurzame bedrijfsvoering
De WaterProtect-tool combineert de meetresultaten van de waterkwaliteit, neerslaggegevens en landgebruik inclusief teelten en ligging van loodsen en serres. ©VITO
Concrete inzichten van op terrein en uit keukentafelgesprekken
Een bevraging bij landbouwers (25% van 204 bedrijven) toont belangrijke hefbomen:
- 56% gebruikt herbiciden zonder afvalwateropvang
- 44% doet geen beroep op bemestingsadvies
- 7% ervaart erosieproblemen
Praktijkacties zoals de reiniging van spuittoestellen tonen hoe reststoffen correct kunnen worden opgevangen en afgebroken. Zelfs kleine vermorsingen kunnen tot 10 km verder impact hebben op waterkwaliteit.
Van lokale actie naar bredere toepassing
CARE+ levert inzichten voor de brede agrovoedingssector en beleidscontext. Resultaten worden gedeeld via een klankbordgroep en kunnen opgeschaald worden naar andere regio’s.
Wil je leren uit de aanpak van CARE+ of zelf aan de slag? Ontdek het project of leg contact met waterinnovator Charlotte.
